The Wind Will Carry Us (1999) Abbas Kiarostamy

අබ්බාස් කියරොස්තමි ගේ ” The Wind Will Carry Us” චිත්‍රපටය ඉතා සෙමින් ගලා යන, සමහර විට තව දුරටත් නොබලන්නෙමියි හිතන තරම් සෙමින් දිවෙන චිත්‍රපටයක්. ඒ ඔහුගේ ශෛලිය. ඔහුගේ අයත් වන්නේ ඉරානයේ දාර්ශනික පක්ෂයට අයත් චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂවරුන් අතරට.

මේ චිත්‍රපටය ආරම්භ වන්නේ නගරයේ සිට ඉතා ඈත පිටිසර ගම්මානයකට එන කණ්ඩායමකින්. මේ අය එන්නේ ඔවුන්ට ලැබෙන කොන්ත්‍රාත්තුවකට ගමේ සාම්ප්‍රදායික අවමංගල්‍ය උත්සවයක් රූ ගත කිරීමට. හැබැයි තවම කවුරුත් මිය ගිහින් නැහැ. ඒත් ගමේ රෝගී මහලු කාන්තාවක් ඉන්නවා කුමන වේලාවේ හෝ මිය යා හැකි. ඔවුන් පැමිණෙන්නේ කුමන මොහොතේ හෝ ඇය මිය ගියොත් ඒ අවස්ථාවේ පටන් එය රූ ගත කිරීමට. මේ කොන්ත්‍රාත්තුව බාර දෙන නිෂ්පාදිකාව ඉන්නේ නගරයේ. ඔවුන් රූ ගත කරන්න ආවා කීවත් චිත්‍රපටයේ කිසිම තැනෙක කුඩා නිසල රූ කැමරාවක් හැර වෙනත් මෙවලම් තිබෙන බවක් පෙන්වන්නේ නැහැ.

මුලු චිත්‍රපටය පුරා දිවෙන්නේ නිරන්තරයෙන් නැවත නැවතත් සිදුවන එකම වගේ සිද්ධි කීපයක්.

1. පැමිණි කණ්ඩායමේ නායකයා (ඔහු ) ඔවුන් කැඳවා ගෙන එන කුඩා දරුවා එක්ක කරන සංවාද. ඒ දරුවා නිරන්තරයෙන් කතා කරන්නේ ඔහුගේ පාසලේ වැඩ විභාග ගැන.

2. ඔවුන් නැවතී ඉන්නා ගෘහය අයිති ගෘහණිය සහ කණ්ඩායම් නායකයා (ඔහු ) අතර ඇතිවන සංවාදයන්.

3. දිනපතා කොන්ත්‍රාත්තුවේ නිෂ්පාදිකාව විසින් කරනු ලබන දුරකතන ඇමතුම් වලට දෙන පිළිතුරු. ඇය දිනපතා අහන්නේ එකම ප්‍රශ්නය විය යුත්තේ (ඇගේ කතාව ගැන ඉඟියක් අපට ලැබෙන්නේ ඔහුගේ පිළිතුරුවලින් පමණයි ) ” ඈ මැරුණේ නැද්ද තවමත්?” කියන ප්‍රශ්නය. මේ සිදුවීමේ අපූර්වත්වය වන්නේ, ඒ දුරකථන ඇමතුම එන සෑම වාරයක් පාසා සිග්නල් නොමැති නිසා ඔහුට ඔවුන්ගේ ජීප් රථයේ නැගී ගමේ උස් කඳු මුදුනක තිබූ සොහොන් බිමට යන්නට සිදුවීම. එතැන දී, මිය යන අය මිහිදන් කිරීමට තනියම වලවල් කපන මිනිසා එක්ක කරන සංවාදය.

මේ ඒකාකාරී සංවාදයන් නැවත නැවතත් අපට එපා වන තරමටම සිදු වෙනවා. චිත්‍රපටයේ ප්‍රස්තුතය ගොඩ නැගෙන්නේ ඒ හරහා.

වරක් සොහොන් බිමේ වලවල් කපමින් ඉන්නා මිනිසා ඉහළින් ඇති පස් කඳු කඩා වැටී පණ පිටින් වැළලෙන්නට යන විට ඒ අවස්ථාවේ එතැනට දුරකතන සංවාදයට පැමිණ සිටින ඔහු, වහා ගමට ගොස් මිනිසුන් රැගෙන විත් ඒ තැනැත්තා බේරා ගෙන ඔහුගේ ජීප් රථයෙන්ම රෝහලට යවනවා.

මැරෙන්නට වැටී ඇති ගැහැණියට අවශ්‍ය බෙහෙත් ගෙන ඒමට නගරයට යන්නෙත් ඔහු. මරණයක් බලාපොරොත්තුවෙන් පැමිණි ඔහු ක්‍රම ක්‍රමයෙන් ඔවුන් ජීවත් කරවීම දෙසට ගමන් කරන ආකාරය කියරොස්තමි ඉතා ඉවැසිල්ලෙන් ගොඩ නගන ආකාරය අපූරුයි. කෙසේ හෝ මේ චිත්‍රපටය අවසානයේ මේ රෝගී කාන්තාව මිය යනවා. එහෙත් ඒ අවමංගල්‍ය උත්සවය රූ ගත කිරීමට ඔවුන් ගමේ නවතින්නේ නැහැ. ඒ වෙනුවට අවමගුලට පැමිණෙන ගැහැණුන් කිහිප දෙනෙකුගේ නිසල රූ කිහිපයක් පමණක් ගනු පෙන්වනවා.

චිත්‍රපටය අවසන් වන්නේ මේ කණ්ඩායම අවමඟුල් උත්සවයට නොසිට නැවත ගම හැර යන ජවනිකාවෙන්.

Advertisements

The Mirror ප්‍රතිබිම්බය – ජෆාර් පනාහි

ඔබ සිහින දැක තිබෙනවාද? සිහිනයකදී කිසියම් ගමනක් යද්දී එය නිමවී යා යුතු තැනට යන්නට නොහැකි වී එක තැන ටැග්වී ඉන්නා අත්දැකීම ලැබී තිබෙනවාද? එසේ තිබෙනවා නම් එවැනි අත්දැකීමක් චිත්‍රපටයකින් ලබා ගත හැකි තැනක් තමයි ජෆාර් පනාහි ගේ මිරර් චිත්‍රපටය.
මේ චිත්‍රපටය පටන් ගන්නේ ප්‍රාථමික පාසලක් ඇරිලා ලමුන් එළියට දුවගෙන එන කලබැගෑනියක් එක්ක. ඉන්පසු මේ කලබැගෑනිය ක්‍රමයෙන් පහවන විට තිරයේ ඉතුරු වෙනවා එක් දැරියක්; වයස අවුරුදු 7-8ක විතර එක අතක් බිඳී උරමාවකින් එල්ලා ගෙන ඉන්නා. ඇය පාසල ඇරී ගෙදර රැගෙන යන්නට කවුරු හෝ එනතුරු ඉන්නවා වගෙයි. එක් අවස්ථාවක දී පාසලෙන් එළියට එන පාසලේ සේවය කරන කාන්තාවකට ඇය ප්‍රකාශ කර සිටිනවා තමා ගෙදර රැගෙන යන්නට වෙනදා එන අම්මා තවම පැමිණියේ නැති බව.එතැනදී ඒ කාන්තාව කරන්නේ එය වගකීමක් සේ නොගෙන මග හැර යාම. එහෙත් නැවත නැවතත් මේ දැරිය ඇය වෙතම එනකොට, ඇය මේ දැරිය අම්මා සමඟ ගොස් බසයට නගින බස් නැවතුම්පොලට ඇරලවීමට ස්කූටරයකින් එන ආගන්තුකයෙකුට බාර දෙනවා. මේ ආගන්තුකයා ඇය බස් නැවතුමට ඇරලවන අතර (මේ අතරතුර තව බොහෝ සිද්ධි සිදුවෙනවා. ඒවා චිත්‍රපටිය බලන අයට බාධාවක් වන නිසා කියන්නේ නැහැ ) ඉන් පසු ඇරඹෙන්නේ ගෙදර යාමට නැගිය යුතු බසය හරි හැටි නොදැන එක් බසයකින් තවත් බසයකට මාරුවෙමින් ඇය කර ගෙන යන අරගලය.
චිත්‍රපටය බලන උදවිය අර අප දකින හීනයේ දී වගේ ඉවසිල්ලේ සීමාව පැන නින්දෙන් අවදි වන අවස්ථාව වගේ නොඉවසිලි අවස්ථාවකට ජාෆර් අපව රැගෙන යනවා. එතැන දී මේ කුඩා දැරිය එකපාරටම “මට තව දුරටත් මේ රඟපෑම කරන්න බැහැ. මට ගෙදර යන්න ඕනේ” කියා උරමාවත් අතට දමා තිබූ ප්ලාස්ටරයත්, පාසල් නිල ඇඳුමත් ගලවා ඉවත ලනවා. එතකොට තමයි චිත්‍රපටය බලන අපත් අප සිටි හීනෙන් අවදි වන්නේ. මේක චිත්‍රපටයක ජවනිකාවක්. දැරිය එහි නිළියක්. දැන් තිරයේ ඉන්නේ ඇය සහ ෆිල්ම් කෲ එක.
මේ චිතරපටය මේ වන තෙක් මම බලමින් උන්නේ මගේ බිරිඳත් එක්ක. භාව ලීල සහිත චිත්‍රපට ප්‍රිය කරන ඇය මේ දක්වා පුදුම උද්යෝගයකින් හා නොඉවැසිල්ලකින් බලා හිටියේ මේ ලමයා ගෙදර යයිද නැත්නම් මගදී වෙන අලකලංචියක් වෙයිද කියන කුතුහලයෙන්. මේ සිදුවීමත් එක්ක ඇගේ බලාපොරොත්තු බිඳ වැටී, “මේ මොන විකාරයක්ද?” කියා චිත්‍රපටය බැලීමෙන් ඉවත්ව අනෙක් ඇලයට හැරී ඇය නින්දට යනවා. (මට මතක් වන්නේ ධර්මසේන පතිරාජගේ “පාරදිගේ” චිත්‍රපටය නරඹද්දී එක් අවස්ථාවක ඉවසීමේ සීමාව පැන සමහර ප්‍රේක්ෂකයින් සිනමා ශාලාවෙන් නැගිට ඉවත්ව ගිය හැටි ) ඒත් චිත්‍රපටයේ අපූරුතම ප්‍රතිබිම්බ අවස්ථාව පටන් ගන්නේ ඊට පස්සේ. එතැන් පටන් චිත්‍රපටයේ දිවෙන්නේ මේ දැරිය තනිවම තමන්ගේ ගෙදර සොයාගෙන යන්නට කරන අරගලය. ඇය දන්නවා ගෙදර තිබෙන්නේ කොහේද යන වග. ඒත් යන පාර දන්නේ නැහැ.
ඔබත් කැමති නම් පහත ලින්ක් එකෙන් චිත්‍රපටය බලන්න පුලුවන්. ඔබ දැක පුරුදු චිත්‍රපට ලෝකයෙන් ඔබ්බට ඔබව ජාෆර් ගෙනයාවි ඒ සඳහා ඔබට ඉවැසිල්ලක් තිබුනොත් විතරක්.

දෙවියන්ගේ භාෂාව සහ ආසනික්

අප කුඩා කාලයේ කිරි අම්මාවරුන්ගේ දානයක දී නැතිව ම බැරි අම්මා කෙනෙක් අපේ නිවස කිට්ටුව ම විසුවා ය. ගමේ බොහෝ කිරිඅම්මාවරුන්ගේ දානය සඳහා කිරි අලුවා (කිරි කෑලි, කිරියා) හැදෙන්නේ ඇගේ අතිනි. ඈ මේ කාර්යය පටන් ගන්නේ රෑ දෙගොඩ හරියේ වුව අවසන් වන විට උදේ තුන පමණ වේ. මේ රාජකාරිය අවසානයෙහි සිදුවන තවත් සිද්ධියක් තවමත් මගේ මතකයේ ඇත. ඒ ඇයට පත්තිනි දෙවියන් ආවේශ වීමයි. ඉන් පසු ඈ පත්තිනි මෑණියන්ට කතා කරන්නීය. ඒ දෙවියන්ගේ භාෂාවෙනි. එය තේරෙන්නේ ඇයටත්, පත්තිනි මෑණියන්ටත් පමණි. එහෙත් ඒ ආවේශයෙන් ම එය සිංහලට හරවා තමා වටා සිටින අයට පැවසීමට ඇය කාරුණික වන්නීය. මේ සිද්ධිය අවසන් වන්නේ ඇය කිහිප වතාවක් වෙව්ලා සිහි නැති වීමෙන් අනතුරුවයි. ඉන් පසු ඇගේ මුහුණට සිසිල් කහ වතුර ස්වල්පයක් ඉසීමෙන් පසු ඇය මේ කිසිවක් නොවූ අයුරින් නැගිට අනිකුත් සාමාන්‍ය කාර්යයන්හි යෙදෙන්නීය.
මේ ආකාරයට දෙවියන් හා ගණුදෙනු කරන පුද්ගලයින් කිහිපදෙනෙකු මට හමු වී තිබේ. මේ අතර දැනට දිව්‍ය ලෝකයෙහි දෙවියෙකු වී ඉපිද සිටින සීයා හීනෙන් පැමිණ කියා දෙන ලද බෙහෙතකින්, සෙංගමාලයට වෙදකම් කරන ප්‍රසිද්ධ වෙදමහතෙකු මට ඌව පළාතේ දී හමු වී තිබේ.
ස්වදේශීය වෛද්‍ය විද්‍යාලයේ (දැන් දේශීය වෛද්‍ය විද්‍යා ආයතනයේ ) අවුරුදු තුනක් ඉගෙනුම ලබා සංස්කෘත විෂයය සමත් විය නොහැකි ව පාඨමාලාව හැරගොස් පසුව පාරම්පරික ගෙඩි වණ වෙදමහතෙකු ලෙස ලියා පදිංචි වී වෙදකමට බට, එකල ඇදුමට නොවරදින වෛද්‍යවරයා ලෙස ප්‍රසිද්ධ වූ පුද්ගලයෙකු වරක් අප හමුවේ මේ දෙවියන්ගෙන් ලද තෑග්ගක් ගැන අපූරු කතාවක් කියන ලදී.
එවකට ඔහු පෞද්ගලික වෛද්‍ය වෘත්තියේ යෙදී සිටි අතර, පුවත්පත් දැන්වීම් හරහා මුලු ලංකාවම දැන සිටියේ ‘ඇදුමට නොවරදින වෛද්‍යවරයා’ ලෙසිනි. මේ කතාව ඔහු ඒ නමට හිමිකම් කියූ ආකාරය ගැනයි.
දිනක් සුදු සරමකින් සහ සුදු කමිසයකින් සැරසුණු ගම්බද තරුණයෙකු තමන්ගේ බෙහෙත් ශාලාවට පැමිණ සේවකයින් හා කලහ කරමින් තමා හමුවන්නට අවශ්‍ය බවට කරන ලද විශාල කාලගෝට්ටියක් විය. පසුව මේ තරුණයා ඇතුළට කැඳවා කතා කළ පසු ඔහු කළ ප්‍රකාශය මෙලෙසයි.
“දොස්තර මහත්තයා, මගේ සීයා දැන් ඉන්නේ දිව්‍යලෝකයේ දෙවියෙක් වෙලා. ඊයේ රෑ එයා හීනෙන් ඇවිත් මට ඇදුමට ප්‍රත්‍යක්ෂ බෙහෙතක් කිව්වා. හැබැයි මේ වට්ටෝරුව කාටවත් දෙන්න එපා. දෙනවා නම් දිය යුත්තේ අහවල් දොස්තර මහත්තයාට විතරයි කියලත් කිව්වා. ඒකයි මහත්තයෝ මං මහත්තයාව හොයාගෙන ආවේ”
ඉන්පසු ඔහු මේ වට්ටෝරුව අනුව බෙහෙතක් නිපදවා තිබේ. පසුව මේ ඖෂධය ආයුර්වේදයේ එන පිප්ඵල්‍යාද්‍යාසවය හා මිශ්‍ර කර සිය රෝගීන්ට දෙන ලදී. කෙසේ හෝ වේවා ඒ බෙහෙතට බොහෝ ඇදුම රෝගීන් වහා සුව වූ බව ඔහු පවසයි. මෙහි ඊළඟ පියවර වූයේ සාමාන්‍යයෙන් ලංකාවේ දී වන පරිදි ම ඔහු ඒ ඖෂධයට බටහිර ඖෂධයක් වූ ප්‍රෙඩ්නිසිලෝන් අධිමාත්‍රාවෙන් මිශ්‍ර කර දෙන බවට වූ චෝදනාවයි. එහෙත් ඔහු අප හා සහතික කරමින් කීවේ, තමන් වෙදකමේ දී බොහෝ තක්කඩි වැඩ කර තිබුනත් මේ බෙහෙතෙහි ඉහත කී තරුණයා දුන් වට්ටෝරුව හැර තිබුනේ පිප්ඵල්‍යාද්‍යාසවය පමණක් බවයි.
ඔහුගේ කතාව නැවත මතක් කරන විට මට මා පෞද්ගලික වෛද්‍යවෘත්තියේ යෙදී සිටිය දී මට ලැබුණු අත්දැකීමක් නිතැතින් ම සිහි වේ. වරක් දැඩි ලෙස ඇදුම රෝගයෙන් පෙළෙන කාන්තාවක ප්‍රතිකාර පිණිස මා වෙත ආවාය. ඇය දැක්වූ රෝග ලක්ෂණ වඩාත් සමපාත වූයේ ආයුර්වේදයෙහි එන තමක ශ්වාස ප්‍රභේදයකට වඩා, අපේ දේශීය වෙදකමෙහි පීනස් රෝග අතර එන ‘හොටු පීනස’ සමඟ වන නිසා හොටු පීනස සඳහා වූ දේශීය ප්‍රතිකාර පද්ධතියක් ඇසුරින් ප්‍රතිකාර කරන්නට පටන් ගතිමි. ඇයගේ රෝග තත්ත්වය ක්‍රම ක්‍රමයෙන් සුව අතට පත් වූ අතර, මාස හයක පමණ කාලයක දී ඇයට සහමුලින් එම රෝග තත්ත්වයෙන් මිදෙන්නට හැකි විය.
මෙයින් මාස කිහිපයකට පසු දිනෙක ඇය බොහෝ කලබලයෙන් දිවගෙන විත් මගේ බෙහෙත් ශාලාවට ගොඩ විය. එසේ පැමිණි ඇය ඇසූ පළමු ප්‍රශ්නය වූයේ, ” වෙදමහත්තයා මට දුන්නු බෙහෙතට කිසියම් ඉංග්‍රීසි බෙහෙතක් මිශ්‍ර කළාද?” යන්නයි.
එසේ නොමැති බවත් මා භාවිත කළ සියලුම ඖෂධ වාගේ මා විසින් ම ස්වාභාවික ශාක ආශ්‍රිත අමුද්‍රව්‍යයන්ගෙන් පිළියෙල කර ගත් ඒවා බවත් පැවසූ මම, ඇය එසේ අසන්නට හේතු වූ කාරණය කවරේදැයි විමසන්නට පසුබට නොවීමි.
“අපේ පවුලේ වෛද්‍යවරයා වූ බටහිර දොස්තර මහත්තයා හමු වූ වෙලාවක, මගේ ඇදුම රෝග තත්ත්වය ගැන ඇහැව්වා. මා කිව්වා ඒක දැන් නිට්ටාවට ම සනීපයි වෙදමහත්තයෙකුගෙන් බෙහෙත් ගත්තට පස්සේ කියලා. එතකොට දොස්තර මහත්තයා කියනවා ඔබට තිබුණු ඇදුම රෝගය එහෙම නිට්ටාවට සනීප කරන්න පුලුවන් ජගතෙක් තාම ලෝකයේ පහළ වෙලා නැහැ. හැබැයි අපේ සමහර බෙහෙත් තියෙනවා වැරදි විදිහට දුන්නොත් ඇදුම නම් නැති වෙනවා, හැබැයි වැඩි කලක් යන්න කලින් වෙන භයානක ලෙඩක් හැදිලා ලෙඩා මැරිලා යනවා. ඔය වෙදමහත්තුරු කරන්නේ ඒ බෙහෙත අධිමාත්‍රාවෙන් ඒගොල්ලන්ගේ ඒවට කලවම් කරලා දෙන එක කියලා.
මම හොඳටම බය වුනා. ඒකයි හනික දුවලා ආවේ. වෙදමහත්තයා කිව්වට පස්සෙයි මගේ ඇඟට ලේ ටිකක් ඉනුවේ. මහත්තයා දන්නවද මේ ලෙඩේ නිසා එක පාරක් මං සිය දිවි හානි කරගන්නත් හදලා තියෙනවා. ඒත් දැන් නම් කිසිම ප්‍රශ්නයක් නැහැ.”
ආයුර්වේදය පැමිණියේද දිව්‍ය ලෝකයෙනි. ඍෂි සම්මේලනයට එය රැගෙන ආවේ දෙවිවරුන් විසින් බව එහි ඉතිහාසයෙහි සඳහන් වේ. එය මුලින් ම එන්න ඇත්තේ ද දෙවියන්ගේ භාෂාවෙනි. එහෙත් සමහර වෙලාවට ඒ භාෂාවට උත්තර නොමැති ප්‍රශ්නවලට අපේ දේශීය වෙදකමේ භාෂාවේ උත්තර තිබේ. මේ බව අපි ප්‍රායෝගිකව වෙදකම් කරනා කාලයේ අත්දැකීමෙන් දැන සිටියෙමු. ආයුර්වේද චිකිත්සා පද්ධති හරියටම හරියන්නේ ඒ භාෂාවෙන්ම රෝගය හඳුනාගෙන ප්‍රතිකාර කරන්නට හැදුවොත් පමණි. නවීන වෛද්‍ය විද්‍යාවේ භාෂාවෙන් රෝගය හඳුනාගෙන ඒ හා කිට්ටු ආයුර්වේද ලෙඩකට හරියන බෙහෙත් දුන්විට ඒ ප්‍රතිඵලය නොලැබෙන බව අප අත්දැක තිබේ.
මේ සියල්ල ගෙන යන වාහකයා වන්නේ එය ගෙනියන භාෂාවයි.
ඉහත කී දොස්තර මහතා එම රෝගය නිට්ටාවට සුවකළ නොහැකි යැයි සිතන්නේ ඔහු ඒ එක් භාෂාවක් පමණක් පරිශීලනය කළ හෙයිනි. ඔහුගේ භාෂාවේ ඒ ප්‍රශ්නයට තවම උත්තර නැත. නැතිනම් උත්තර හොයමින් තිබේ.
මා මේ රෝගියාගේ ලක්ෂණ ආයුර්වේද භාෂාවෙන් ආසන්නතම ශ්වාස ප්‍රභේදය අනුව හඳුනා ගෙන එයට ආයුර්වේද ප්‍රතිකාර පද්ධතියකින් ප්‍රතිකාර කළේ නම් ඇයට සුව නොවන්නට ඉඩ තිබුණි.
අපේ සම්‍යක් දෘෂ්ටික දේශීය දෙවිවරුන්ටත් භාෂාවක් තිබේ. ඒ දෙවිවරුන් දැකිය හැකි හා ඔවුන් හා ගණුදෙනු කරන මිනිසුන් එය කරන්නේ ඒ දේව භාෂාවෙනි.
පහුගිය කාලයක නාථ දෙවියන් හා ගණුදෙනු කළ එක්තරා කාන්තාවකට රජරට වකුගඩු රෝගයට හේතුව ‘ආසනික්’ බව එතුමා කියා තිබුණි. එවිට එකෙනෙහිම මට පැන නැගුණු පැනය වුනේ, හැබෑවට ම හේතුව ආසනික්ද යන්න නොවේ. සම්‍යක් දෘෂ්ටික දෙවිකෙනෙකුට වරදින්නට බැරිය. මගේ කුහුල වූයේ ආසනික්වලට දෙවියන්ගේ භාෂාවෙන් කීවේ කුමක්ද යන්නයි.
අපේ රටේ ඉපිද හැදී වැඩුණු අපේ දේශීය දෙවියෙකු වූ නාථ දෙවියන් වහන්සේ නම් එය ආසනික් කියා නොකියන්නට ඇතැයි ටක්කෙට ම දනිමි.

සත්‍යනාදන් කතා වස්තුව

මා දේශීය වෛද්‍යක‍්‍රම පිළිබඳ ජාතික ආයතනයේ සේවය කරන සමයයෙහි එක් දිනෙක, මගේ ගුරුවරියක ද වන ජ්‍යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්යතුමියක පැමිණ මගෙන් මෙසේ ඇසීය.

“ජයනෙත්ති, ඔයාගේ කන්තෝරු කාමරයට තව කෙනෙක් ආවාට කමක් නැද්ද?”
“සතුටින් පිළිගන්නවා මැඩම්, එන්න.”
“නැහැ. නැහැ. මම නෙවෙයි. අපේ ජ්‍යෙෂ්ඨ වෛද්‍යවරියක්.”
වෛද්‍ය සත්‍යනාදන් මහත්මිය මගේ කන්තෝරු කාමරයේ ලැගුම් ගන්නට ආවේ මේ දෙබසින් අනතුරුවයි. යාපනයේ කයිතඩි ආයුර්වේද රෝහලේ ප‍්‍රධාන වෛද්‍ය නිලධාරිනිය ලෙස සේවය කළ ඇය, අප ආයතනයේ ද්‍රවිඩ අංශයේ වැඩසටහන් සමායෝජනය සඳහා පත්වී පැමිණ තවමත් සති දෙකක් ඉක්ම ගොස් නැත. මගේ කාමරයට පැමිණීමට පෙර ඇය සිටියේ ඉහත කී ජ්‍යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්යතුමියගේ කාමරයේය. ඇය මගේ කාමරයට පැමිණීම ගැන තරමක කුහුලක් මට ඇති වූ හෙයින්, එ් ගැන අනියමින් ඇසූ ප‍්‍රශ්නයට මගේ ජ්‍යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්යතුමියගෙන් ලැබුණු කෙටි පිළිතුර වූයේ,
“එයාට පුංචි විහිළුවක් කළත් හොඳටම ඩෝං යනවා. පරිස්සමින් ඉන්න.” යන්නයි.
මැදිවයසේ පසු වූ තරබාරු කාන්තාවක වූ ඇය බොහෝ දිනවල සේවයට පැමිණියේ උදෑසන කෝවිලට ගොස් නළලෙහි තුන්නූරුද උලාගෙනය. සෑම දිනෙකම ඉතා සිනාමුසු මුහුණින් කන්තෝරු කාමරයට එන්නේ “ගුඞ් මෝනින් ඩොක්ටර් ජයනිති” කියා මා අමතමිනි.
ඉතා සුළු විහිළුවකින් පවා කිපෙන්නේ යැයි මට හඳුන්වා දුන් ඇය , මා හා ඉතා කුළුපඟ වන්නට ගත වූයේ ඉතා සුළු කලකි. ඇය යාපනයේ සිට කොළඹ පැමිණියේ තමන් සතුව තිබූ බොහෝ දේ හැරපියා හුදෙක් ඇගේ යොවුන් වියේ සිටි පුතුන් දෙදෙනාගේ ආරක්ෂාව පතාය. ඇගේ සැමියා තමන්ගේම ගොවිපොළක් මනාව පාලනය කරමින් ඉතා සාර්ථක ගොවිතැනක යෙදුණු ගොවිමහතෙකි.
යාපනයේ රාජකාරි සඳහා ගිය අප දෙපාර්තමේන්තුවේ නිලධාරින් කිහිප පොළක්ම, ඔහු විසින් ගස් පිටින් අපූරුවට කොණ්ඩයක් ගොතන්නාක් මෙන් ගොතා දුන් “ළුෑණු හවරි” ගැන මීට පෙර අපට කියා තිබුණි. ද්‍රවිඩ බස පමණක් කතා කිරීමට හැකියාව තිබූ මේ සාර්ථක ගොවිමහතා කොළඹ පැමිණ කළේ දෙමළ පත්තර කන්තෝරුවක, මුද්‍රණාලයේ පත්තර පිටු නැමීමේ රැකියාවකි.
ඔවුන් ගේ පුතුන් දෙදෙනාගෙන් එක් අයෙකු එකල උසස් පෙළ ප‍්‍රතිඵල බලාපොරොත්තුවෙන් සිටි අතර, අනෙකා ද උසස් පෙළ පන්තියක ඉගෙනුම ලැබීය. ඇය යාපනයේ සිටි අවසන් කාලයේ හැම විටම ජීවත්ව තිබුණේ කුමන මොහොතක හෝ කොටි සංවිධානය විසින් තම දරුවන් ඩැහැගෙන යාදැයි කියන පීඩනයෙනි. ඇය අප ආයතනයෙහි සේවය සඳහා වූ පුරප්පාඩුවට පැමිණ තිබුණේ හුදෙක්ම මේ හේතුව නිසාවෙනි.
කොළඹ තිඹිරිගස්යායේ ප‍්‍රධාන මාර්ගයකට මුහුණලා තිබූ ඉතා කුඩා ඇනෙක්සියක මේ මුළු පවුලම ජීවත් වූහ. පළමුවරට ඇය ඉක්මණින් කිපී කෑගසනු මා දුටුවේ වරක් මගේ මිතුරෙකු ඇගේ දෙමළ උත්පත්තිය හා කොටි සංවිධානය සම්බන්ධ කරමින් කළ විහිළුවකින් අනතුරුවය. ඕනෑම අවස්ථාවක ඇය හා කොටි සංවිධානය සම්බන්ධකොට කිසියම් අයෙක් ප‍්‍රකාශයක් කළේ නම් ඇය වහා කෝපයට පත්වන්නීය. අපේ ජ්‍යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්යතුමිය ඇය හා කළ විහිළුව කුමන ආකාරයේ එකක්දැයි මට දැන් සිතාගත හැකිය.
රජයේ රැකියාවෙන් ලැබෙන වැටුප දරුපවුල නඩත්තුවට නොසෑහෙන විට, ඇය අමතර ආදායමක් සඳහා පෞද්ගලිකව ඉංගී‍්‍රසි ටියුෂන් දීම ආරම්භ කළාය. එකල පරිපාලන සේවයෙහි සිටි සමහර ඉහළ නිලධාරින්ද රහසේ ඇගෙන් ටියුෂන් ගත් බව ඇය හෙළි නොකළ ද, බොහෝ අය දැන සිටියහ.
චන්ද්‍රිකා ආණ්ඩුව සමයේ සාම ගිවිසුමත් සමඟම අප හා එකට දේශීය වෛද්‍ය විද්‍යායතනයේ සිටි, සිද්ධ අංශයේ ඉගෙනුම ලද ද්‍රවිඩ සහෝදරයින් කිහිප දෙනෙකුම කොළඹ පැමිණි අවස්ථාවල අප ආයතනයට ගොඩවැදී අප හා කතා කර යන්නට අමතක නොකළහ.
මෙයින් සමහරෙක් පැමිණ කතා කර ගිය වහාම මා වෙතට පැමිණෙන වෛද්‍ය සත්‍යනාදන් මහත්මිය, “ඩොක්ටර් ජයනිති, බලාගෙන පරිස්සමින්. ඔය දැන් ඇවිල්ලා ගිය එකා එල්ටීටීඊ සිම්පතයිසර්” කියා සෙමින් කණට කොඳුරා යන්නීය.
එල්ටීටීඊයට ඉතා අකමැති වූ ඇගේ පි‍්‍රයතම ද්‍රවිඩ දේශපාලනඥයා වූයේ එවකට යාපනය දිස්ති‍්‍රක්කය නියෝජනය කළ මාවෙයි සේනාධිරාජා මන්තී‍්‍රතුමාය. බොහෝ අවස්ථාවල ඇය ඔහු ගැන කතා කළේ බොහෝ පහන් වූ හැඟීමෙනි. අද සිංහල අපට එල්ටීටීඊකාරයින්ගේත්, සේනාධිරාජාලාගේත් එතරම් වෙනසක් නොපෙණුනත්, ද්‍රවිඩ ඇය මේ වෙනස හොඳින් හඳුනාගෙන සිටියාය.
කෙසේ හෝ ඉතා සකසුරුවම්කමින් යම් මුදලක් රැස් කළ සත්‍යනාදන් මහත්මිය, ඇයගේ එක්සත් රාජධානියේ විසූ ඥාතියෙකුගේ ද සහාය ඇතිව, තම වැඩිමහල් පුත‍්‍රයා, එරට ඉගෙනුම සඳහා යවා ගන්නට සමත් වූවාය. ඔහු එරට සිටින ද්‍රවිඩ ජාතික බැරිස්ටර්වරයෙකු ළඟ සේවය කරමින්, නීතිය හදාරණ බව එ් දිනවල ඇය අප අමතා කීවේ, ඉහ වහා යන සතුටිනි. ඇය තම පුතුට අවශ්‍ය පෑන, පැන්සල, මකනයේ සිට අභ්‍යාස පොත් ඇතුළු සියලූම ලිපි ද්‍රව්‍ය තැපෑලෙන් යවන්නට නිතර උත්සුක වූවාය. වරෙක පුතා එවූ ලියුමක් මට ඇසෙන්නට ඇය කියැවූයේ කිසියම් ආකාරයක ආඩම්බරයක් මුසු සතුටකින් කඳුළු වගුරුවමිනි.
එහි ලියා තිබූ දෙය සිංහලෙන් කියන්නේ නම්, “අම්මේ, මගේ යාළුවෝ කියනවා උඹට ඉතා හොඳ අම්මා කෙනෙක් ලැබිලා තියෙනවා. හැමදේම හොයා බලා ළඟටම එවනවා. වාසනාවන්තයි.”
මා කැනඩාවට එන්නට සුළු කලකට පෙර සත්‍යනාදන් මහත්මිය ගේ විශ‍්‍රාම යන දින වකවානු යෙදී තිබුණි. විශ‍්‍රාම යාමට මාස දෙක තුනකට පෙර දිනෙක ඇය මා අමතමින්,
“ඩොක්ටර් ජයනිති, මට පොඩි උදව්වක් කරනවද? මං හිතාගෙන ඉන්නවා අපේ ගේ ඉස්සරහ පුංචි කොළ කැඳ කඩයක් දාන්න. පැන්ෂන් ගියාට පස්සේ ජීවත් වෙන්න ක‍්‍රමයක් තියෙන්න ඕනෑ නේ. බැරි ද මට සිංහලෙන් ලස්සන පෝස්ටර් ටිකක් හදලා දෙන්න, කොළ කැඳවල ගුණ ගැන කියන?” කියා ඉල්ලීමක් කළාය.
කෙතරම් කාර්ය බහුල වුව ද ඇයට උවමනා වූ පෝස්ටර් ඉතා උනන්දුවෙන් හා වෙහෙස වී සකස් කර දුනිමි. එදා මට නේක අයුරින් ස්තුති කළ ඇය, “මට උඹව මගේ බාල සහෝදරයෙක් වගේ දැනෙනවා” කියා කීවේ බොහෝ හැඟුම්බරවය.

කෙසේ හෝ හිතුවාට කලින් කැනඩාවට සංක‍්‍රමණය වීමට අවස්ථාව යෙදුණු නිසා, විශ‍්‍රාම ගිය වෛද්‍ය සත්‍යනාදන් මහත්මිය මොහොතකට මගේ මතකයෙන් ඉවත් වූ හෙයින්, ඇගේ කොළකැඳ ව්‍යාපාරයට කුමක් වීදැයි හොයන්නට මට නොහැකිවිය. අඩු ගණනේ ඇය තවමත් ජීවතුන් අතරදැයි කියා කියන්නට මා හෝ අප ආයතනයේ සේවය කළ කිසිවෙකුට හැකියාවක් ඇතැයි මම නොසිතමි.

සිංහ හම පොරවා ගත් බැටළුවා

මිනිහෙක් තවත් මිනිහෙකුගේ මස් කෑම කෙතරම් පිළිකුල් සහගත වැඩක්ද? ඒත් බොහොම ඉස්සර, ගෝත්‍රිකයින් එකිනෙකා එක්ක සටන් කරපු කාලෙ, උන් උන් අනික් වරිගෙ මරා ගත් සතුරන්ගේ මස් කෑවා; ලේ බීවා. දැනුත් ලෝකයේ සමහර ගෝත්‍රික සමාජ අතර මේ දේ සිද්ධ වෙනවා. ගෝත්‍ර හැටියට බෙදුනාම එකම මිනිස්සු වුනත් හිතන්නේ අනික් ගෝත්‍රයේ ඉන්නේ වෙනම සත්ත්ව කොට්ඨාසයක් කියලයි. එහෙම හිතුවාම කුකුළෙක් මරාගෙන කනවා වගේ තමයි, එක් ගෝත්‍රයක මිනිහෙකුට අනික් ගෝත්‍රයේ මිනිහෙකුව මරාගෙන කෑම.

මං දැන් කියන්න හදන කතාවත් ඒ වගේ පිළිකුල් සහගත, තම තමන්ගේ මස් කෑමත්, ලේ බීමත් ගැන කියැවෙන කතාවක්.

හැබැයි කතාව කියන්න ඉස්සරවෙලා තව පොඩි කොන්දේසියක් ගැනත් මතක් කරන්න වෙනවා. තම තමන්ගේ මස් කෑවත් ලේ බිව්වත්, ඒකට සමාව දෙන්න පුළුවන් අවස්ථාවක් තියනවා. ඒක තමයි දොළදුක් පහළ වන අවස්ථාව.

සමහර ගැහැණුන්ට ලමයි වදන්න ඉඳිද්දී මහ අමුතු දේවල් ඕනෑ වෙනවා. එතකොට ඒ වගේ හැහැණියකට තව මිනිහෙකු ගේ ලේ බොන්න හිතුනොත් ඒක සමාව දිය යුතු වරදක්. ඒ ගැන අහිතක් හරි, පිළිකුලක් හරි ඇති වෙන්න හොඳ නැහැ. ඇයි අපේ විහාර මහා දේවියටත් ගැමුණු කුමාරයා වදන්න ඉන්න කාලේ දී සොලී සෙනෙවියෙකුගේ බෙල්ල කපාපු කඩුව හෝදලා ගත්තු වතුර නාන්න ඕනෑ වුනේ. කවුද ඒක පිළිකුල් සහගතයි කියන්නේ?

මේ කතාවේ එන ගැබ්බර බැටළු දෙන හිටියේ එක ගොවිපොලක. මේ ගොවිපොලේ බැටළුවන් හැර හරකුන්, කුකුළන්, ඌරන් ආදී නොයෙකුත් සත්තු හිටියා. ඒ හැර බල්ලොත් හිටියා. බල්ලන් හිටියේ ගොවිපොල ඇතුල මුර කරන්නයි.

මේ ගොවිපොලට සතුරු කරදරයක් තිබුනා. සමහර වෙලාවට මුගටියෙක්, නරියෙක් වගේ පොඩි සතෙක් ගොවිපොලට හොරෙන් ඇතුළුවෙලා ඌට සරිලන ගොදුරක් ඩැහැගෙන යනවා. තවත් සමහරක් වෙලාවට කොටියෙක්, සිංහයෙක් වගේ ලොකු සතෙක් ඇවිදින් ගොවිපොලේ සත්තු මරන් කනවා. මුගටියෙක්, නරියෙක් වගේ පොඩි සතෙක් නම් බල්ලන් එකතු වෙලා කොහොම හරි මේච්චල් කර ගන්නවා. ඒත් සිංහයෙක් හරි කොටියෙක් හරි දැක්කොත් බල්ලන් වලිගේ කකුල් අස්සේ ගහගෙන බිමට නැමිලා කෙඳිරිගාලා මළ-මුත්‍ර පහකරනවා, බයටම.

මේ නිසා ගොවිපොලේ මිනිසුන් රෑ කාලයේ ගොවිපොල වටේට මුර කරනවා, අතේ තුවක්කු තියාගෙන. ලොකු සතෙක් ආවොතින් එක වෙඩි පහරින් බිම දාන්න පුළුවනි, මේ මිනිස්සුන්ට.

ඉතින් අපි ආයෙත් අර ගැබ්බර බැටළුදෙන ගැන කතා කරමුකෝ. මේ බැටළුදෙනටත් ඒ කාලෙට පහළ වන දොළදුකක් පහළ වුනා. ඒත් ඒක කරන්න බැරි දෙයක් නිසා බොහෝ දුකින් පැත්තකට වී කාලය ගත කළා. මේ බැටළුදෙනගේ සැමියා වූ බැටළුවා මේක දුටුවා. බලන් ඉන්න බැරිම තැන බැටළුදෙන ළඟට ගිහින් මේ තරම් දුකින් ඉන්නේ ඇයි කියලා ඇහැව්වා. බැටළුදෙන කඳුළු හැලුවා මිස උත්තර දුන්නේ නැහැ.බැටළුවත් ඊළඟට කන්පට ගහලා, මූණ ඇඟ ලෙවකාලා, පෙරැත්ත කරන්න පටන් ගත්තා. අන්තිමට බැටළුදෙන අඬමින්ම මෙහෙම කියනවා.

“මට දැන් සති ගානක ඉඳලා මහ අමුතු ආසාවක් තියෙනවා. ඒත් ඒක කොහොම ඉටු කර ගන්නද කියලා තේරුමක් නැතිවයි ඉන්නේ. ඒක කොහොමටවත් ඉස්ට වෙන දොළදුකක් නොවෙයි”

“නෑ හාමිනේ, ඔහේගේ සුවාමිපුරුසයා හැටියට ඔය ඕනෑම ආසාවක් ඉස්ට කරන්න මං බැඳිලයි ඉන්නේ. ඉතින් බෙල්ල කඩාගෙන හරි මං ඒ දේ කරලා දෙනවා. හංගන්නේ නැතිව කියන්න” බැටළුවා කිව්වා.

“මට බැටළු ලේ බොන්න ආසයි. ඒත් ඒක කොහොම කරන්නද?” බැටළුදෙන තමන්ගේ ආසාව හෙළි කළා.

“අපොයි ඒක සුලු දෙයක් නොවැ. මට පුළුවනි මගේ කකුලක් පලලා හරි, කනක් ඉරලා හරි ලේ ටිකක් දෙන්න. බඩේ ඉන්න මගේ පැටියා වෙනුවෙන් ඒ දේ කරන්න බැරි මොකෝ?”

“ඒත් මට ඕනේ ඔහේගේ ලේ බොන්න නොවෙයි. ඒක මට කොහොමටවත් කරන්න පුළුවන් දෙයක් නොවෙයි. ඊට වඩා හොඳයි ගොවිපොලේ වැටෙන් පැනලා ගිහිල්ලා සිංහයෙකුට ගොදුරුවෙලා මැරෙන එක” බැටළුදෙන ආයෙත් අඬන්න පටන් ගත්තා.

අන්තිමට බැටළුවා පොරොන්දු වුනා තවත් බැටළුවෙක් මරාගෙන ඇවිත් බැටළුදෙනට ලේ බොන්න දෙන්න.

ඒත් බැටළුවෙක් කොහොමද තව බැටළුවෙක් මරන්නේ? බැටළුවා දහ අතේ කල්පනා කළා. අන්තිමට නුවණක් පහල වුනා. ගොවිපොලේ මිනිසුන් එක්වරක් මරාපු සිංහයෙකුගේ හමක් තිබුනා. බැටළුවා රෑට ඒක හොරකම් කරගෙන පොරවා ගත්තා. දැන් බැටළුවත් ඇරපු අතක් නැහැ, නියම සිංහයෙක් වගේ.

මේ සිංහ හම පොරවා ගත් බැටළුවා, අනික් බැටළුවන් මැදට යන හැටි මුලින්ම දැක්කේ බල්ලෝ. උන් වලිගේ කකුල් අස්සේ ගහගෙන බිමටම නැමිලා කෙඳිරිගාමින් මළ-මුත්‍ර පහ කළා, බයටම.

බැටළුවත් කිසිම අමාරුවක් නැතිව තව බැටළුවෙක් මරා ගත්තා. ඉන් පස්සේ උගේ ලේ අරගෙන ගිහින් බැටළුදෙනට පෙව්වා. බැටළුදෙනගේ දොළදුක ඒකෙන් සංසිඳුනා.

ඒත් බැටළුවාට එයින් පස්සේ මහ අකරතැබ්බයක් වුනා. අර එක පාරක් මිනිහෙකු හපා කාපු බල්ලන්ට ලේ රස වැටුණාම අහුවෙන හැම මිනිහාම කන්න පනින්නා වගේ, බැටළුවාට ඉන් පස්සේ නැවත නැවතත් බැටළු ලේ බොන්න ඕනෑ වුනා.

ඉතින් හැමදාම රෑට සිංහ හම පොරවා ගෙන බැටළුවන් මරා ලේ බොන්න මේ බැටළුවා පුරුදු වුනා. මිනිස්සුත් ගොවිපොල වටේට වට කරගෙන බලන් ඉන්නවා, පිටතින් එන සිංහයා අල්ලන්න; නැති නම් වෙඩි තියන්න. ගොවිපොළ ඇතුළේ ඉන්න බල්ලෝ වලිග කකුල් අස්සේ ගහගෙන කෙඳිරිගාමින් බිමට පාත්වෙලා මළ-මුත්‍ර පහ කරනවා සිංහයාට ඇති බයට.

මේ සේරොම සිදුවන අතරේ බැටළුවත් සිංහ හම පොරවා ගෙන එක දවසට එක බැටළුවා ගානේ මරා ගෙන ලේ බොනවා.

බොහෝ බැටළුවන්, බල්ලන් හා ගොවිපොලේ මිනිසුන් හිතුවේ මේක පිල්ලුවක් කියලයි. පිටින් එන සිංහයෙකුත් නැහැ. ඒත් ගොවිපොලේ බැටළුවන් සිංහයෙක් ඇවිත් මරනවා. ඒ විතරක් නම් මදෑ. ලේ විතරක් බීලා කුණ අහක දානවා. බල්ලන් මේ අහක දමන කුණ බුදින්න පටන් ගත්තා. ඔයින් මෙයින් බල්ලන්ටත් ,මහ අකරතැබ්බයක් වුනා. බල්ලොත් බැටළු මස්වලට රහ වැටිලා, රෑට රෑට හොරෙන් හොරෙන් බැටළුවන් අල්ලන්න පටන් ගත්තා.ඔන්න ඔය විදිහට තමයි සිංහයා සමහර දවස්වලට බැටළුවන් දෙතුන් දෙනා මරණ බවට ප්‍රචාරය වෙන්න පටන් ගත්තේ.

කොහොම කොහොමෙන් හරි අන්තිමට ගොවිපොලේ බැටළුවන් ගෙන් ඉතිරි වුනේ සිංහ හම පොරවන් ලේ බොන බැටළුවාත්, අර මුලින් කියාපු බැටළුදෙනත්, ඈ අලුත වදාපු පැටියත් විතරයි.

දැන් බැටළුවා බැටළුදෙනට ළං වෙලා මෙහෙම කියනවා, “මට දැන් බැටළු ලේ නැතිව ජීවත්වෙලා වැඩක් නැහැ. අද රෑට මම උඹේ පැටියා මරාගෙන ලේ බොනවා ඇරෙන්න වෙන දෙයක් මට ඉතුරුවෙලා නැහැ”

බැටළුදෙන මෙහෙම කිව්වා. “ඔයා කොහොමද තමන්ගෙම දරුවා මරන්නේ? මං හැමදාම මගේ කකුලක් පලලා හරි, කනක් ඉරලා හරි ලේ බොන්න දෙන්නම්. ඒ දේ නම් කරන්න එපා”

“අපොයි උඹේ ලේ බොනවට වඩා හොඳයි, ගොවිපොලේ වැටෙන් පැනල ගිහින් සිංහයෙකුට ගොදුරුවෙලා මැරෙන එක” බැටළුවා කිව්වා.

අන්තිමට බැටළුදෙන අඬමින්ම එදා රෑට පැටවා බැටළුවාට මරන්න දෙන්න එකඟ වුනා. ඒත් බැටළුදෙනට මේක වාවගන්න බැහැ. මොන අම්මද කැමති තමන්ගේ දරුවා දැන දැන මරණෙට යවන්න.

අන්තිමේ බැටළුදෙන තව දුරටත් කල්පනා කරලා වෙන කරන්න දෙයක් ඉතුරු වෙලා නොතිබුණු නිසා බල්ලන්ට මේ රහස එළි කළා.

එදා රෑත් සිංහ හම පොරවා ගත්තු බැටළුවා ගොවිපොල මැදට ආවා. ඒත් බැටළු පැටවා ලඟට හෙමින් හෙමින් කිට්ටු කරන කොටම, මෙන්න බොලේ ගොවිපොල මැදට කලු කොටියෙකුත් පාත්වෙලා! මේ කොටියා දැකපු සිංහයා බය වෙලා බැටළු හඬින් මහ හයියෙන් මොර දෙන්න පටන්ගත්තා. එතකොට බල්ලෝ එකතුවෙලා බොරු සිංහයාව වට කර ගත්තා. කලු කොටි හම අස්සෙන් තවත් බල්ලෙක් මතු වුනා. බල්ලන්ට බැටළුවා මරා දමන්න එතරම් වෙලාවක් ගියේ නැහැ.

වෙනදා සිංහ හම පොරවා ගත්තු බැටළුවාට බයේ මළ-මුත්‍ර පහ කරපු බල්ලෝ, අද බැටළු කුණ ළඟටම ඇවිත් ඊට මුත්‍ර කරන්නටත්, පයින් අනින්නටත් පටන් ගත්තා. උන් උස් හඬින් බුරමින් කුණ වටේ නටන්නට වුනා.

බැටළුදෙන විතරක් තමන්ගේ පැටියත් තුරුළුකරන් හෙමින් අඬන්නට වුනා ඉකි ගහමින්. කවුරුද කැමති මොන වැරැද්ද කළත් තමන්ගේ කෙනෙක් මැරෙනවා දකින්න?

ඇත්තට මේ කතාවේ සිද්ධ වෙලා තියෙන්නේ බාගයයි. ඒ බැටළුවා තාමත් සිංහ හම පොරවගෙන අනික් බැටළුවන් මරමින් ලේ බොමින් ඉන්නවා. බල්ලන් අහක දාන කුණ බුදින අතරේ තවත් බැටළුවන් මරමින් ඉන්නවා.

ඒත් ඉස්සරහට වෙන්න පුළුවන් හරිය මං අතින් ගොතා දැම්මා. ඒහෙම වුනත් එක වැදගත් කාරණයක් තියෙනවා. කොච්චර බැටළුවන් මැරුවත්, මරාගෙන ලේ බිව්වත්, බල්ලන්ට හරි මිනිස්සුන්ට හරි අහුවෙලා සිංහ හම පොරවා ගත්තු බැටළුවා මැරුණොත්, එදාට අනිත් බැටළුවන්ට සතුටු වෙන්න බැහැ, තමන් අල්ලන් මරණ හතුරා මැරුණා කියලා.

කවුරුද කැමති මොන වැරැද්ද කලත් තමන්ගේ කෙනෙක් මැරෙනවා දකින්න?

මේ කතාව පළවුනේ 1989 අප්‍රේල් මාසයේ ‘විවරණ’ සඟරාවේ. ඒ වෙනකොට දේශප්‍රේමී ජනතා ව්‍යාපාරය හිටියේ තමන් කවදා හරි ජයගන්නා බවට හිතා ගෙන. ඒ අස්සේ මම මේක ඉවර වෙන හැටි ගැන මට හිතුණු දේ කියන්නයි මේ කතාව ලිව්වේ. මේක කියවපු මා මිත්‍ර ජී.ඩී. (අපි ජී.ඩී. කිව්වේ අර සූසැටබරණින්, කඳුළු දෙන්න මට හඬන්න සිංදු ලිව්ව ජයරත්න ගමගේට ) මට මෙහෙම පණිවුඩයක් එවා තිබුනා.

“මේ දවස්වල උඹට හිතෙන දේවල් ඒ විදිහටම නොලියා කටයි පුකයි දෙකම වහගෙන හිටපන්”

රාම – ලක්‍ෂ්මණ, දුටුගැමුණු සහ පික්ටන් ලා ගේ සංස්කෘතිය

 

picton

මා දන්නා තරමින් ඉන්දියානුවෝ තමන් ගේ ජාතිය, ආගම සහ කුලයෙහි උසස් බව ගැන පුරසාරම් දෙඩීමෙහි සැබෑ දක්‍ෂයෝ වෙති. ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ද තම ජාතියේ සහ ආගමෙහි උසස් බව ගැන පාරම්බාන නමුත් කුලය ගැන ප්‍රසිද්ධියේ කතා නොකිරීමට ප්‍රවේසම් වෙති. ඒ තමාගේ කුලය උසස් යැයි ප්‍රසිද්ධියේ කීම ශිෂ්ට සම්පන්න නොවේ යැයි ඔවුන් සිතන බැවිනි. එහෙත් මට හමු වූ බොහෝ ඉන්දියානුවෝ තමන් උසස් කුලයකින් පැවත එන බව කිසිම පැකිළීමකින් තොරව, මහත් ආඩම්බරයෙන් ප්‍රසිද්ධියේ පවසති.

මට නම් තමන් ගේ ජාතිය හෝ ආගම අන් ජාතීන් හෝ ආගම්වලට වඩා උසස් යැයි කීමත්, තමන් උපන් කුලය අන් කුලයන්ට වඩා උසස් යැයි කීමත් අතර එතරම් වෙනසක් පෙනෙන්නේ නැත.

දිනක් මගේ උගත් ඉන්දියානු මිතුරෙකු තමන්ගේ බ්‍රාහ්මණ කුලය ගැන කයිවාරු ගැසූ අවස්ථාවක දී එයට සවන් යොමා සිටි තවත් ඉන්දියානු මිතුරෙක් ඉතා සෙමින් මගේ කණට කොඳුරා, “කතාවෙන් නම් උසස්, ඒත් උන්ගේ මිනිස්සු අපේ රටේ දී කරන්නේ අන්තිම පහත් වැඩ” යයි කීවේය. මේ අනෙක් ඉන්දියානු මිතුරා, එරට “හරිජන” යැයි සළකන කුලයකින් පැවත එන්නෙකි. (තමන් “ආදි ධර්මීන්” මිස “හරිජනයින්” නොවන බවත්, මේ හරිජන හංවඩුව ගැහුවේ බ්‍රාහ්මණ කුලයේ මහත්මා ගාන්ධි විසින් බවත් ඔහු නිතර පවසයි)

මගේ මිතුරා ගේ ප්‍රකාශයෙන් මඬනා ලද කුහුලින්, අන් දිනෙක මම මේ පිළිබඳව ඒ හරිජන මිතුරාගෙන් විමසා සිටියෙමි. එයට ඔහු දුන්නේ ඇඟේ හිරිගඩු පිපෙන ආකාරයේ එහෙත් අද ඉන්දියාවේ සාමාන්‍යයෙන් සිදුවන සිද්ධියක් පිළිබඳ විස්තර කිරීමකි.

“අපේ කුලයේ කොල්ලෙක් බ්‍රාහ්මණ කෙල්ලක් සමඟ යාළු වුණොත් හෝ විවාහ වුණොත්, ඒ බ්‍රාහ්මණ පවුලේ කොල්ලන් විසින් අර (හරිජන) කොල්ලාගේ සොහොයුරියන් සොයා ගොස් දූෂණය කරනවා. සමහරවිට එතැනින් නොනැවතී ඔවුන්ගේ රහසඟ කපා තුවාල කරනවා. මේ ගැන කියන්න පොලීසියට ගියොත් ඔවුන් කියන්නේ උඹලාගේ කොල්ලා බරපතල වැරැද්දක් කරලා තියෙන්නේ. ඒකට උඹලා ගේ මුළු පවුලටම දඬුවම් කරන්න ඕනේ. දඬුවම ලැබුනේ එකෙකුට විතරයි කියලා හිතාගෙන ගෙදර පලයන් කියලයි.”

මේ කතාව ඇසූ මා විසින් මගේ මිතුරාට දුන් පිළිතුර වූයේ, රාම – ලක්‍ෂමණ දෙවියන් වූ උඹලාගේ සංස්කෘතියේ මේ වගේ දේවල් වීම පුදුමයක් නොවන බවයි. රාම කුමරුගේ සුකුමාර පුරුෂකාය දැක වශී වී ඔහු හා රතිකෙළියෙහි ඇළුණුූ සුපර්ණිකාට, ඇයගේ මේ ස්වාභාවික ආශාවට, රාමයන්ගේ සොහොයුරු ලක්‍ෂ්මණ විසින් දුන් දඬුවම වූයේ ඇගේ නාසය හා දෙකන් පෙති කපා ඉවත් කිරීමයි.

“ලක්‍ෂ්මණ අද කැනඩාවේ හිටියා නම් වෙන්නේ රොබට් පික්ටන් එක්ක එකම කූඩුවේ ලගින්නයි” කියා මම මගේ පැහැදිලි කිරීම අවසන් කළෙමි.

වැන්කුවර් හි කොක්විට්ලම් ප්‍රදේශයේ ඌරු කොටුවක් පවත්වාගෙන ජීවත් වූ රොබට් පික්ටන් මිනීමැරම් හතලිහකට නොඅඩු ගණනක් සඳහා සැකපිට අත්අඩංගුවේ පසුවේ. ඔහු අත්අඩංගුවට ගනු ලැබූවේ, ඉවතලන ඌරු මස් අපද්‍රව්‍ය සමඟ මිනිස් අවයව ද තිබී හමුවීමෙන් අනතුරුවය. මෙසේ මරා දැමූවන්ගේ සුවිශේෂත්වය වන්නේ පළමුව ඔවුන් සියළු දෙනාම ගැහැණුන් වීමයි. දෙවනුව ඒ සෑම දෙනාම එක්කෝ ගණිකාවන් හෝ මත්ද්‍රව්‍යයනට ඇබ්බැහි වූවන් වීමයි. මොවුන් මරා, මස් කිරීම සඳහා පික්ටන්ට අනුව සාධාරණ හේතු තිබුණි. ඒ සියළුම කාන්තාවන් දෙවියන් වහන්සේගේ නියමයන්ට එරෙහිව මිථ්‍යාචාරයන් හි යෙදුණවුන් හෙයින් ධර්මිෂ්ට සමාජයක් උදෙසා ඔවුන් තුරන් කිරීම දේවකාර්යයක් වූ බැවිනි.

රාම කුමරුන් දේවත්වයෙහි ලා සලකන මගේ මිතුරා මීට දුන් පිළිතුර වූයේ “උඹලා ශ්‍රී ලංකාවේ රාවණාගේ පව්කාර නෑදෑයෝ”යන්නයි.

* * * * * * * * * * * * * * * * *

1983 ජූලි කලබල සමයේ මම රාජගිරිය දේශීය වෛද්‍ය විද්‍යායතනයේ ඉගෙනුම ලබමින් සිටියෙමි. මේ කාලයේ එහි සිද්ධ අංශයෙහි ඉගෙනුම ලැබූ දෙමළ කෙල්ලෝ සියළු දෙනාම වෙන කිසිවක් කර කියා ගත නොහැකිව කාන්තා නේවාසිකාගාරයෙහි කොටු වී සිටියහ. මේ දිනවල වරින් වර කඩු පොලු අමෝරාගෙන කාන්තා නේවාසිකාගාරයට පැන මේ කෙල්ලන් පැහැර ගැනීමට මාන බැලූ ඔබේසේකරපුර පාදඩයින්ගෙන් ඔවුන් බේරා ගැනීමට අපේ ශිෂ්‍යයිනට හා මොරගස්මුල්ල ප්‍රදේශවාසී අපේ මිතුරන්ට මහත් වෙහෙසක්දරන්නට සිදු විය.

අවසානයේ වැලිකඩ පොලීසියේ ප්‍රධානීන් හා සාකච්ඡා කර කොළඹ නගරයේ ප්‍රථම සරණාගත කඳවුර එම පොලීසියේ උඩු මහලේ අරඹන්නට නේවාසිකාගාර ශිෂ්‍ය සහෝදරවරු සමත් වූහ.

කාන්තා නේවාසිකාගාරයේ සිංහල හා මුස්ලිම් සොහොයුරියන් විසින් උයා පිස සකස් කරන ලද කෑම පාර්සල් රැගෙන දිනකට කිහිපවරක් මේ කඳවුරට ගිය අපට ඒ හැම විටෙකම එම පොලීසියේ කොස්තාපල්වරුන්ගේ කුණුහරුප කතා ඉවසන්නට සිදු විය. ඔවුන්ගේ කුණු හරුප භාෂාව ශිෂ්ඨ වචනවලට පෙරළා පවසන්නේ නම්, ඔවුන් හැම විටම කීවේ, “ඔය පර දෙමළියන්ව දූෂණය කරලා මරා දාන්න ඉඩ නොදී උඹලා මොන බම්බුවක් ද මේ කළේ ?”

ආයතනයෙහි ළඟින් ඇසුරු කළ අප සියල්ලම හොඳින් දැන සිටි පරිදි, එකල කිසිදු දේශපාලන සංවේදීතාවයකින් තොර වූ මේ අහිංසක යුවතියන් දූෂණය කර මරා දමන්නට ඔවුන් යෝජනා කළේ හුදෙක් ඔවුන් දෙමළුන් වීම නිසාය. මේ සිතුවිල්ල ඔවුන් තුළ ජනිත කළේ ඊළාම් කොටි සංවිධානය විසින් කළ සැහැසි ක්‍රියා නිසා පමණක්ද?

ඉතා දැහැමි රජෙකු ලෙස අප ඉතිහාසයෙහි ප්‍රකටව සිටි මහළු එළාර රජු මරා දැමීමට තරුණ දුටුගැමුණු කුමරා ඉදිරිපත් වූයේ හුදෙක් ඔහු විදේශීය ආක්‍රමණිකයෙක් නිසා පමණක් නොවේ. ඒ ඔහු “සිංහල බෞද්ධ” රජෙකු නොවීම නිසාය. කෙතරම් දැහැමි වුවද සිංහල බෞද්ධ එක් සේසත් කළ රාජ්‍යයක් වෙනුවෙන් ඔහු මරා දැමීම අනිවාර්ය විය.

අප පැවත එන්නේ ඒ පරමාදර්ශී දුටු ගැමුණු රජුගේ සංස්කෘතියෙනි. ශ්‍රී ලාංකික අපේ හෝ ඉන්දියානුවන්ගේ පරමාදර්ශයන් වූ දුටුගැමුණු හෝ රාම-ලක්‍ෂමණ විසින් ඒ ඒ සංස්කෘතීන්ට එක් කරනු ලැබූ සැහැසිකම් සංස්කෘතිය ඇතුළත දී අවුරුදු දහස් ගණනකට පසුව වුවද සාමාන්‍ය දේවල් වන්නේ ඒ ආකාරයටය. කෙතරම් සාහසිකවුවද අප ඒ ගැන නිහඬව අනුකූලතාව දක්වන්නේ, අපට අපේ සංස්කෘතිය රැක ගැනීමට එය බාධාවක් වේ යැයි ඇති බිය නිසාය.

මිතු දම්

මා දේශීය වෛද්‍ය ක්‍රම පිළිබඳ ජාතික ආයතනයෙහි සේවය කරන සමයෙහි, මා සමඟ එකම කන්තෝරු කාමරය බෙදාගත් සගයා හපුතලේ මැතිවරණ කොට්ඨාසයෙන් පැමිණියෙකි. පශ්චාත් උපාධි පට්ටම් කිහිපයකට හිමිකම් කීව ද, වි.ජ.මු. ලොකුබණ්ඩාර මහතා කිසියම් ඇමති තනතුරකට පත්වූ පසු, ඔහුගේ මාධ්‍ය ලේකම් ලෙස කටයුතු කිරීමට හේ ඉතා කැමැත්තෙන් සිය රාජකාරිය අතහැර යයි.

කෙතරම් වෙනස් දේශපාලන මතිමතාන්තර දැරුව ද, එකම බුලත්විට බෙදාගෙන හපමින් සමීප මිතුරන් සේ ඇසුරු කරන්නට කිසිදු විටෙක අපට එය බාධාවක් නොවීය. කෙතරම් දුරස්ව සිටියත් අදත් අපේ මිතුදම් එසේම පවතී.

මේ ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්‍ෂය ප්‍රමුඛ පොදු පෙරමුණෙහි රජයක් පැවති සමයක වි.ජ.මු. ලොකුබණ්ඩාරයන් විරුද්ධ පක්‍ෂයේ හෙයින් මගේ මිතුරා අප කාර්යාලයෙහි සේවය කරමින් සිටි කාලයකි. එකල පැවැති පළාත් පාලන මැතිවරණය සඳහා හපුතලේ ආසනයට අයත් ප්‍රාදේශීය සභාවක් සඳහා තරඟ වැදුණු ශ්‍රී ල.නි.ප. කණ්ඩායම් නායකයා මගේ සගයාගේ පාසල් සමයේ පටන් වූ මිතුරෙක් විය. මේ මිතුරාගේ ඡන්ද ව්‍යාපාරයේ ප්‍රචාරක කටයුතු සඳහා අවශ්‍ය අත්පත්‍රිකා සකස් කිරීමේ කාර්යය ඔහු විසින් මගේ සගයාට භාර දී තිබුණේ එවැනි මාධ්‍යකටයුතු පිළිබඳ මනා පරිචයක් ඇති ඔහු දන්නා එකම මිතුරා වූහෙයිනි. මෙම පත්‍රිකා සකස් කිරීමේ දී මා ද ඊට සම්මාදන් වූ බව මට හොඳ හැටි මතකය.

කෙසේ වුවද මෙම පත්‍රිකා සකස් කර මුල් කෙටුම්පත පරිගණකයෙන් මුද්‍රණය කර දිනක් ගත වන්නටත් පෙර මගේ මිතුරාට වි.ජ.මු. ලොකුබණ්ඩාරයන් ගෙන් වහාම පැමිණ හමුවන ලෙස පණිවුඩයක් ලැබිණි.

“මේ ටිකට කවුරු හරි මෙතන ඉන්න එකෙක් ඒක ලොක්කගේ කණේ තියලා” හේ මට කීවේ කෝපයෙනි. කෙසේ හෝ පණිවුඩය ලද දිනයේ සවසම ලොකුබණ්ඩාරයන් හමුවීමට ඔහු අමතක නොකළේය.

පසු දින රාජකාරි සඳහා පැමිණි මගේ මිතුරා පැවසු පරිදි ඔහු හා වි.ජ.මු. ලොකු බණ්ඩාරයන් අතර වූ දෙබස පහත පරිදිය.

“ඈ බං ඇත්තද උඹ අර ශ්‍රීලංකා එකෙන් ඉල්ලන රාජට ප්‍රාදේශීය සභා ඡන්දෙට උදව් කරනවා කියන්නේ?”

“ඔව් සර්, මං උදව් නොකර කොහොමද? ඌ හෝඩියේ පන්තියේ ඉඳන් මගේ යාළුවා වෙච්චිකොට. ඉතින් උදව්වක් ඉල්ලපුවාම මට බැහැ කියන්න බැහැ.”

“උඹ හරි බං. දේශපාලනේ හරි වෙන හේතුවක් නිසා හරි යාළුවෝ අතහරින්න නරකයි. හැබැයි ඔය පත්‍රිකා හදන එක වැඩට ඇවිත් අනික් උන්ට පේන්න කරන්නේ නැතිව ගෙදර ගිහින් කරපන්. නැතිනම් මට කණක් ඇහිලා ඉන්න නැහැ. උඹ දන්නව නේ ආයුර්වේදෙ ඇතුළේ වාතයක් ගියත් ගඳ හපුතලේට දැනෙන බව.”

මේ සිද්ධිය නිසා මගේ සගයා තම මිතුරාගේ ඡන්ද ව්‍යාපාරයට උදව් කිරීම අතහැරියේවත්, ඊළඟ ඇමතිකාලයේ දී වි.ජ.මු. ලොකුබණ්ඩාරයන් මගේ සගයාට මාධ්‍ය ලේකම්කම නොදී සිටියේවත් නැත.

* * * * * * * * * * * * * * * * *

පසුගියදා 18 වැනි සංශෝධනයට අත එසවූ වාසුදේව නානායක්කාර සහෝදරයා එසේ කරන්නට හේතු වූ සාධක පැහැදිලි කිරීමට කළ ප්‍රකාශය බොහෝ දෙනාගේ උපහාසයට බඳුන් වෙමින් පවතී. ඔහුගේ ප්‍රකාශයට අනුව මේ සංශෝධනයට ප්‍රතිපත්තිමය වශයෙන් ඔහු විරුද්ධය. එහෙත් යූ. ඇන්. පීයට හා සරත් පොන්සේකා පාර්ශවයේ මිලිටරිවාදයට එරෙහි වීමට අවශ්‍ය හෙයින් ඔහු මේ පනතට සහයෝගය පළ කරන්නට තීරණය කර ඇත. ඔහුගේ මේ ප්‍රකාශය ලිබරල් මාධ්‍යකරුවන්ට තලු මරමින් රසකර ලියන්නට හැකි විහිළුවක් ලබා දී ඇත. එහෙත් මෙම ප්‍රකාශය වාසුගේ සැබෑ අභිලාෂය පෙන්වන්නේ යැයි මම නොසිතමි.

මා අසා ඇති පරිදි 70 දශකයේ දී සමසමාජ පක්‍ෂයේ මහනුවර ලෝකල් සභාවේ වික්‍රමබාහු සහෝදරයා ප්‍රමුඛ කණ්ඩායම විසින් වාම සමසමාජ කල්ලිය බිහි කළ අවස්ථාවේ එය තලා දැමීම සඳහා පක්‍ෂය විසින් එවා තිබුණේ වාසු ය. එහෙත් දෛවයේ සරදමකට මෙන් පසු කාලයක දී පක්‍ෂයේ දොර තමාට වැසුණු කල වාසුට සිදුවූයේ තම පැරණි මිතුරාගේ සෙවන සොයා වාම සමසමාජ පිළට යන්නටය. වික්‍රමබාහු ද තමාගේ මේ මිතුරා සිය පිළට ගත්තේ ප්‍රතිපත්තිවලටවඩා තම පැරණි මිත්‍රත්වයට ගරු කිරීමක් හැටියට බව මම විශ්වාස කරමි. අවසර ලැබුණු විගස වාසු නැවතත් තම පැරණි පිළ නියෝජනය සඳහා පැන යන බව වික්‍රමබාහු නොදැන සිටියා නොවේ. වාසුගේ මේ සංක්‍රාන්ති කාලය ඔහු සිතුවාට වඩා දික් වුවත් ඉඩ ලද විගස එතැනින් පැන යන්නට ඔහු පසුබට වූයේ නොවේ.

ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්‍ෂ මහතා වාසු තමාගේ උපදේශකයකු ලෙස පත් කරනු ලැබූවේ, ඔහු වාසු ගරු කරන ප්‍රතිපත්තිවලට එකඟ නිසා නොවේ. ඒ ඔවුන් දෙදෙනා අතර කලක් තිස්සේ පැවති මිතුදම් සනාත කරනු වස් කළ යුතු දෙයක් සේ සළකාය. එසේ නම් මහින්ද ශ්‍රී ල.නි.පයේ හා වාසු සමසමාජයේ සිටින්නේ නැත. වාසු ද තමා එකඟ නොවන ප්‍රතිපත්ති දරණ මහින්ද දුන් ඒ තනතුර ප්‍රතික්‍ෂේපනොකළේ එය ඔවුන් දෙදෙනාගේ මිත්‍රත්වයට කැළලක් විය හැකි නිසාය.

වරෙක තමන්ට තරඟ කිරීම සඳහා රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයෙන් ලද ඉඩ, වාසුට ප්‍රදානය කර ඉවත් වූ නැසී ගිය ඇම්. ඒ. ජස්ටින් සහෝදරයා කළ පරිත්‍යාගය අරබයා වාසු වඩාත් අවංක ප්‍රකාශයක් එකල කර තිබුණි. ඔවුන් දෙදෙනා අතර තිබූ හෘදයාංගමය සම්බන්ධතාව නිසා ජස්ටින් සහෝදරයා මේ අවස්ථාව තමාට ලබා දුන් බව ඒ ප්‍රකාශයට ඇතුළත් විය. මේ හෘදයාංගම සම්බන්ධතාවය දේශපාලනයට ඔබ්බෙන් ගිය ඒ දෙදෙනා ගොඩනගා තිබූ මිත්‍රත්වය මිස අනෙකක් නොවේ.

18 වන සංශෝධනයේදීත් ජස්ටින් අරබයා පළ කළ ප්‍රකාශය මෙන් තමන් මේ සංශෝධනයට ප්‍රතිපත්තිමය වශයෙන් විරුද්ධ වුවත් මහින්ද රාජපක්‍ෂ මහතා සමඟ පවතින හෘදයාංගමය සම්බන්ධතාවය නිසා මෙයට පක්‍ෂවන බව කියන්නට වාසු අවංක වූයේ නම් මේ ප්‍රකාශය අද ලක්ව ඇති විහිළුවක ස්වරූපයට වඩා සංවේදී වන්නටඉඩ තිබුණි.

මිතුදම් තරම් අසිරිමත් දෙයක් වෙන පවතී ද?

( 18 වැනි ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයට වාසු අත එසැවූ බව දැන ගත් පසු මා විසින් යාත්‍රා සඟරාවේ මගේ කොලමට ලියූ රචනාව.වාසු කියන්නේ කෙටි කාලයක් වුව අපේ වීරයෙක් වූ කෙනෙකි. එවන් වීරයෝ බලු වෙනකොට අපට දුක හිතෙන්නේ ඔවුන් ගැන නොවේ අප ගැනමය. මේ ඒ දුක සමනය පිණිස ලියැවුණු රචනාවකි. )

එකතුවීමේ මහා පොදු සාධකය

kankunda11ඔන්න එකෝමත් එක රටක හිටියා, පුංචි කංකුණ්ඩෙක්. සමහරු කංකුණ්ඩා කියන සතා ගැන වැඩි යමක් නොදන්නා නිසා ඌ මොනවාගේ දැයි විස්තරයක් කරන්නම්. මේ සතා කලුම කලු පාටයි. ඇඟ වටේට මුදු වැටිලා. ඒ මුදු එකතු වීමෙන් තමයි ඇඟ හැදිලා තියෙන්නේ. ඒවා කලු පාටින් දිළිසෙනවා. හරියට ඒ දවස්වල තිබුණු පාකර් පෑනක් වගේ. සතා වියතක් විතර දිග ඇති. මේ සතාට කකුල් සියයකටත් වැඩියෙන් තිබුනා. පුංචි කටකුත් තිබුණා.අනේ! ඒත් ඇස් දෙකක් නම් තිබුනේ නැහැ. ඒ විතරක් නම් මදෑ. කැලේ ඇස් නැති අනික් සත්තුන්ට තමන්ගේ වටපිටාව ගැන දැනගන්න පුළුවන් ඉව වත්, ඒකට අවශ්‍ය නහයක් හෝ ඇන්ටෙනාවක්වත් තිබුනේ නැහැ.

ඉතින් මේ කණ්කුංඩා හැටට හැටේ පිඹගෙන ගිහින් කොහේ හරි හැප්පුනාම, එතැනම රෝදයක් වගේ හැකිලිලා ටික වෙලාවක් ඉන්නවා, වේදනාව අඩු වෙනකම්. ඉන් පස්සේ හිමින් සීරුවේ දිග ඇදිලා ආපහු යන්න පටන් ගන්නවා. තව ටික වෙලාවකින් ආයෙත් යන්නේ හැටට හැටේ. ආයෙත් තැනක හැප්පුනොත් නවතිනවා. මේක කාලාන්තරයක් තිස්සේ සිද්ධ වෙච්චි දෙයක්.

දවසක් කංකුණ්ඩා මේ ගැන මෙහෙම හිතනවා. “මං දැන් කොච්චර කාලයක් මෙහෙම ඇවිදිනවද? කොතැනක හරි හැප්පුනොත් නවතිනවා. කොහොම හරි හැප්පෙන්න කලින් ඒක දැන ගත්තෝතින්, එදාට මට සීරුවෙන් ඕනෑම තැනකට යන්න පුළුවන්, කොතැනකවත් නවතින්නේ නැතිව. අනේ මට පේන්න ඇස් දෙකක් හරි, ඉව දැනෙන්න නහයක් හෝ ඇන්ටෙනාවක් හරි තිබුනා නම්….”

මෙහෙම හිතපු කංකුණ්ඩා ඒ ගැන උදව්වක් ලබා ගන්නට එයාගේ හිත මිත්‍ර කටුස්සා ළඟට යන්න හිතා ගත්තා. කටුස්සා බොහොම උගත් පණ්ඩිතයෙක්. උවමනාවට වඩා කතා නැහැ. හැබැයි කතා කළොත් ඒවා ලේසියෙන් තේරුම් ගන්න බැහැ. බොහොම ගැඹුරුයි. එයාට ඉදිරිපත් කරන ඕනෑම ප්‍රශ්නයක් හොඳින් ඇහුම්කන් දීලා තේරුම් ගන්නවා. ඉන් පස්සේ ඔලුව වනනවා. එයින් හැඟෙන්නේ ඊට විසඳුම එයා දන්න බවයි. අඩු ගණනේ තමන් යන යන තැනට උචිත විදිහට පාට වෙනස් කරන්න තේරුමක් තියෙන උගතුන් හැටියට මේ සතුන් අතරේ හිටියේ කටුස්සයි, ගෙම්බයි වගේ බොහෝම අතලොස්සක් විතරයි.

කංකුණ්ඩා හැටට හැටේ ගිහින් එක පාරටම කාගෙදෝ ඇඟේ හැපිලා නැවතුනා.

කුණුහරුප වකාරයයි. කංකුණ්ඩා ඇඟේ හැපුණු එක ගැන කිපිලා හැප්පිච්ච සතා තමන් දන්න හැම බාසාවෙන්ම කුණුහරුප එකතු කරලා බනිනවා. අඩු ගණනේ අන්ධයා කියලවත් අනුකම්පාවක් නැහැ. බැරිම තැන කංකුණ්ඩා මෙහෙම කියනවා.

“අනේ! යාලුවා පොඩ්ඩක් මේක අහනවා. මං මේ අන්ධයා, පොඩ්ඩක් ඇඟේ හැපුනු වරදට ඔහේ ඔය තරම් කුණුහරුප කීවා නම් ඇස් තියෙන එහෙකුට බනින්නේ කොහොමද කියලා මට හිතා ගන්නවත් බැහැ.”

ඒ පාර ඒ සතා ආයෙත් කංකුණ්ඩාගේ ඇඟට ගොඩ වුනා. “ඇයි ඕයි අන්ධයෙක් නම් අඩු ගණනේ කණවැල අල්ලන්න එකෙක් හොයා ගන්න ඕනෑ නොවැ. ඇයි ඉවපාරෙ යන්න බැරි? තමුසෙගේ නහයට මක් වෙලාද?”

” අනේ! ආයිබෝවන්ඩ, කංකුණ්ඩන්ට කොහෙද නහයක් තිබුනේ? තිබුනා නම් තමුසෙගේ ඇඟේ හැප්පෙනවද? මාත් මේ යන්නේ කණවැල අල්ලන්න කවුරු හරි හොයා ගන්න තමයි. බැරිද මාව කටුස්සා ළඟට එක්කන් යන්න?” කංකුණ්ඩා කන්නලව් කරා.

“එහෙනම් එනවා මං එක්ක යන්නම්” කියලා ඒ සතා කංකුණ්ඩගේ බෙල්ලෙන් අල්ලා ගෙන කටුස්සා ළඟට ඇදගෙන යන්න පටන් ගත්තා. ඒ යන අතරතුරේ දීත් තොරතෝංචියක් නැතිව කුණුහරුපත් කිව්වා.

මේ වෙනකොට කංකුණ්ඩාට නම් ම්නේ කණවැල හොඳටම එපා වෙලා. කියන කුනුහරුපවලට කන් දෙකත් හිරිවැටිලා. “මේ වගේ එකෙක් කණවැල අල්ලනවාට වඩා හොඳයි හැප්පි හැප්පී, නැවති නැවතී යන එක” කංකුණ්ඩාට හිතුනා.

කොහොම කොහොමෙන් හරි කටුස්සා ළඟටත් ආවයි කියමුකෝ. කංකුණ්ඩා තමන්ගේ දුක්ගැනවිල්ල කටුස්සාට කිව්වා.

කටුස්සා ඔලුව වනලා එහෙම මෙහෙම අහනවා. “ඉතින් තමුසේ මගෙන් බලාපොරොත්තු වෙන්නේ මොකක්ද?”

” අනේ කටුසු රාළහාමි, තමුසෙට බැරිද මට ඇස් දෙකක් දෙන්න?” කියලා කංකුණ්ඩා ඇහැව්වා.

කටුස්සට ටිකක් කේන්ති ගිහින් වගේ පාට වෙනස් වුනා. මං හිතන්නේ රාළහාමි කිව්ව නිසා වෙන්න ඇති. රාළහාමිලට වඩා උසස් අයට රාළහාමි කියලා කතා කරන්නේ අපහාසෙට නොවැ.

“ඇයි ඕයි තමුසේ හිතුවද මම විශ්වකර්ම දෙයියන්නාන්සේ කියලා තමුසෙට ඇස් ලබා දෙන්න? මට ඕන්නම් මොකක් හරි උපදේශයක් දෙන්න ඇහැකි” කියලා කටුස්සා කියාපි. “එහෙම නෙමෙයි තමුසෙට හොඳ නැද්ද කවුරු හරි කෙනෙක් කණවැල අල්ලන්න පංගරාත්තු කර ගත්තෝතින්?” කටුස්සා යෝජනා කළා.

” හොඳයි රළහාමි, හැබැයි අර මාව මෙහේට එක්කන් ආපු එකා වගේ එකෙක් හැර, කතාවේ සීමාවක් තියෙන ඕනෑම එකෙක් මට හොඳයි” කංකුණ්ඩා කිව්වා.

” එහෙනම් මට පුළුවනි උඹට එකෙක් හොයා දෙන්න. ඌ නම් කතා කරන්නම බැරි ගොලුවා. ඇස් දෙහෙකුත් නැති අන්ධයා. හැබැයිඋඹට වගේ තැන තැන හැප්පෙන්නේ නැතිව යන්න ඉවක් උගේ ඇන්ටෙනාවෙන් ලැබෙන නිසා ඒකේ ගැටලුවක් නම් නැහැ. ඒත් ඌටත් තියෙනවා පොඩි පරහක්; කකුල් නැතිව ඉක්මණට ඇවිද ගන්න බැරුවයි ඉන්නේ. ඉතින් උඹටත් සිද්ධ වේවි ගොලුබෙලි ගමන් යන්න.”

කංකුණ්ඩට සතුට ඉහ වහා ගියා. ” ඇයි අයිබෝවන් මට මේ සීයකටත් වඩා කකුල් තියෙන්නේ. එයා කැමති නම් මට බැරියැ පිටේ වුනත් තියා ගෙන යන්න. කවුද ඔය කියන එකා?”

“ඒ වුනාට කංකුණ්ඩෝ ඌට කතා කරන්නත් බැරි එකේ උඹ පිට උඩ තියාගෙන ගිහින් තවත් ප්‍රශ්න ඇති වෙන්න බැරි නැහැ” කටුස්සා දුර දිග බලලා ඔලුව වන වනා කිව්වා.

“අනේ ඒ ප්‍රශ්න යකාට ගියාවේ. කතා කරන එහෙකුට වඩා කොච්චර දෙයක්ද ගොලුවෙක් වෙන එක. අනික එයාට මං උදව් කරනවා ඇවිදින්න. එයා මට උදව් කරනවා පාර හොයා ගන්න. කොච්චර අපූරුද? හරියට කොරයි අන්ධයයි වගේ. කවුද ඔය යාළුවා?” කංකුණ්ඩට ඉස්පාසුවක් නැහැ.

“ඉතින් උඹට හොඳ නම් මට මොකෝ?” කටුස්සා කිව්වා. එයාගේ හැටි එහෙම තමයි. තමන් උපදේසයක් දෙනකොට ඒක අහන්නේ නැති එකාට දෙතුන් පාරක් ඇන ඇන කීමේ පුරුද්දක් කටුස්සට නැහැ. උගත් පණ්ඩිතයෙක් නොවැ.

“උඹට ඕනෑම නම් මං ගොලුබෙල්ලා අල්ලලා දෙන්නම්. හැබැයි කංකුණ්ඩෝ, එකෙතු වෙලා වැඩක් කරන කොය්ට අඩු සාධකේ වගේම පොදු සාධකේ ගැනත් හිතන්න ඕනෑ.” ඒ පාර කටුස්සා මහා ගාම්භීර තාලෙට නොතේරෙන කතාවකුත් කිව්වා. කටුස්සාගේ හැටි එහෙමයි. බොහොම හිතලා බලලා කියන දේවල් ලේසියෙන් තේරුම් ගන්න අමාරුයි. ඒක උගත් කමේ ලක්ෂණයක්. කංකුණ්ඩාට ඕවා ගැන හිතන්න හැකියවකුත්, උවමනාවකුත් නැහැ. එයාට හදිස්සි ගොලුබෙල්ලාව හමුවෙන්නයි.

ඔන්න ඉතින් කංකුණ්ඩාට, ගොලුබෙල්ලා හමුවුනැයි කියමුකෝ. ගොලුබෙල්ලටත් දැන් හරි සතුටුයි. දැන් හැටට හැටේ දුවන්න පුළුවන් නිසා. කංකුණ්ඩට සතුටුයි මින් පස්සේ හැප්පෙන්නේ නැතිව දිගටම ගමන යන්න පුලුවන් නිසා.

ගොලුබෙල්ලත්, කංකුණ්ඩගේ පිටට නැගුනා. කංකුණ්ඩත් දැන් බයවෙන්න දෙයක් නැති නිසා හැටට හැටෙන් පටන් ගෙන, සීයට සීයෙන් යනකම් වේගෙන් යන්න පටන් ගත්තා.

ගොලුබෙල්ලට හරිසතුටුයි මේ හුළඟත් කපා ගෙන යන ගමන ගැන. සතුට වාවගන්න බැරිව එයා සිංදුවක් කියන්න පටන් ගත්තා. ඒත් ඒක කාටවත් ඇහුනේ නැහැ එයා ගොලු නිසා.

මේ විදිහට දෙන්නා පිඹගෙන යනකොට, මෙන්න බොලේ! පාරේ ඉස්සරහින්ම මහා ලොකු කලු ගලක් මතුවෙලා පාර හරහට ඉන්නවා.

ගොලුබෙල්ලා මේක දැකලා බොහොම කලබල වුනා. එයා අර සිංදුව කිව්ව බාසාවෙන්ම, පාර මැද්දේ කලුගලක් තියෙන බව කංකුණ්ඩට කිව්වා. ඒත් ගොලුබෙල්ලගේ සිංදුවවත්, අනතුරු ඇඟවීමවත් කංකුණ්ඩට ඇහුනේ නැහැ. ඌ ආපු වේගෙන්ම මහා හයියෙන් කලුගලේ හැප්පුනා.

එතැන එක යුද්දයයි. ගොලුබෙල්ලා විසිවෙලා ගිහින් කටුවෙන් කෑල්ලකුත් කඩාගෙන.; කවදාවත් කොතැන හැපුනත් නොකැඩුණු කංකුණ්ඩාගේ කකුල් හත අටක් කැඩිලා ගිහින්. හැටට හැටේ ආපු වේගේ සීයට සීය වෙනකම් නංගලා තියෙන කොට ඔයින් ගියා ඇති කියලයි අනික් සත්තු කියන්නේ.

කටුස්සත් මේ හදිසි අනතුර බලන්න ඇවිත් හිටියා. කටුස්සා කංකුණ්ඩා ළඟට ඇවිත් පිට එහෙමත් අත ගාලා මෙහෙම කියනවා.

“යාලුවේ, මින් පස්සේ වත් එකත් වීමේදී නැති සාධක පුරව ගන්න එකට වඩා පොදු සාධක මොනවාද කියලා කල්පනා කරලා බලපන්”

(මේ උපමා කතාව 1989 මාර්තු මාසයේ ‘විවරණ’ සඟරාවේ පළවුනා)

නරියාගේ ගීත විචාරය

fox fairy

ඔන්න දවසක් නරියට හදිසියේම සිංදුවක් කියන්න හිතුනා. සිංහයෙක් කාලා ඉතිරි කරපු ගොදුරක් අනුභව කරලා ඉස්මුරුත්තාව හැදිලා ඈනුම් අරිමින් ඉන්නා අතරෙයි නරියට මේ කල්පනාව පහළ වුනේ. නරියත් හොඳට හරි බරි ගැහිලා ඉඳගෙන සිංදුව කියන්න පටන් ගත්තා. මොන සිංදුවක් ද? නරියා ගිරිය යටින් හූ කියනවා මිසක. කැලේ සතුන්ට මේක හරි හිරිහැරයක් වුනා. උන් එක එකා ඇවිත් නරියට බැන වැදී ගියා. මුලින් බැන්නේ පුංචි සත්තු. නරියා උන්ට හිනා වුනා. “වැදගත් ශාස්ත්‍රීය සංගීතය රසවිඳින්නට නම් අමාරුවෙන් සංයමයෙන් පුහුණු කර ගත් රුචිකත්වයක් ඕනෑ. මුන්ට කොහෙද එහෙම සංයමයක්?”

අන්තිමට මේ කන්දොස්කිරියාව ඉවසාගන්න බැරිම තැන අලියෙක් ඇවිත් පයින් ඇනලා, හොඬවැලෙන් උස්සලා දෙපාරක් බිම ඇනලා, නරියාව එළවා ගත්තා. එතකොටයි නරියට තේරුණේ ගායකයෙක් වීමත් ලේසි පාසු කටයුත්තක් නොවන බව.

ඉන්පස්සේ ඉබාගාතේ යන අතරේ නරියා මෙහෙම හිතනවා. “මුං මට කරදර කරන්නේ මං සිංදු කියන නිසානේ. හරි; මං සිංදු කීම නවත්තනවා. ඒත්, මං ගීත කලාව දාලා යන්නේ නැහැ, එකෙ එකාට ඕනෙ විදිහට. මින් පස්සේ මං කැලෑ පත්තරේට ගීත කලා විචාර ලියන්න පටන් ගන්නවා.”

ඔන්න ඔහොමයි නරියත් විචාරකයෙක් වුනේ. නරියා එක දිගට ලියන්න වුනා; වල් පොල්කිච්චන්ගේ, ගිරා මලිත්තන්ගේ ගීත ගැනත්, පළඟැටියන්ගේ වීණා වාදන ගැනත්, දිගින් දිගටම ලියන්න පටන් ගත්තා. ඒත් ඒවා කියවපු කිසිම කෙනෙක් ඒ ගැන නරියත් එක්ක කතා කරන්න හොයාගෙන ආවේ නැහැ. ඉතින් නරියගේ හිතට හරි නැහැ. නරියා දවසක් තමන්ම ඉදිරිපත් වෙලා යාලුවෙකුගෙන් අහනවා ” කොහොමද? කැලෑ පත්තරේ යන මගේ ගීත කලා විචාර කියවනවැයි?” කියලා. එතකොට යාලුවා කියාපි, “ඇයි ඕයි, වල්පොල්කිච්චන්ගේ සිංදු ලස්සන බව, පළඟැටියාගේ වීණා වාදනේ මිහිරි බව තමුසේ කියන්න ඕනැයැ. ඇයි අපිත් උපන් දා ඉඳන් රස විඳින්නේ. තමුසේ අපට රසවිඳින හැටි උගන්නන්න එනවද?”

නරියට ලැජ්ජා හිතුනා. ලැජ්ජාවටත් වඩා දුකයි. ඒ ලැජ්ජාව හා දුක වාව ගන්න බැරුව දවස් කීපයක්ම කන්නෙ බොන්නෙ නැතිව හැංගිලා හිටියා. මෙහෙම ඉඳලා බඩගින්න ඉවසන්න බැරිම තැන ගොදුරක් හොයාගෙන යන්න පටන් ගත්තා. සත්තු කීදෙනෙක් පස්සේ එලෙව්වද? ඒත් එක සතෙක් ලඟටවත් කිට්ටු වෙන්න බැහැ. හාමතේ එහෙ මෙහේ විසි වෙවී මොන දඩයම් කිරිල්ලක්ද?

ඔන්න ඔහොම යන අතරේ නරියට ඉබ්බෙක් හමුවුනා. නරියා දුටු හැටියේ ඉබ්බා හිසයි, අත් කකුල් කටුව ඇතුළට අරගෙන නිසොල්මනේ හිටියා. නරියා ඉබ්බාව එහෙට මෙහෙට පෙරලුවා. දෙතුන් පාරක් හැපුවා. ඒත් ඉබි කට්ට බොහොම තදයි. අන්තිමට ඉබ්බා ඔලුව ටිකක් එලියට දමලා, “නරිහාමි, කටුව ටිකක් තද වගෙයි නේද?” කියලා අහපි.

“උඹට බැරිද ඉබ්බෝ කටුව ගලවන් එළියට එන්න? බලපන් දවස් හතකින් මං කෑමක් කාලා නැහැ”

ඉබ්බා කියනවා, ” අනේ නරිහාමි මටත් බොහොම දුකයි. ඒත් කට්ට ගලවන්නේ මොකටද? මාව අරගෙන ගිහින් විලේ ඔබාගෙන හිටියොතින් උඹට පුලුවනි කටුව මෙලෙක් වුනාට පස්සේ කන්න.”

නරියටත් බොහොම සතුටුයි.”හැබැයි බොරු කරන්න හදන්න විතරක් එපා මං උඹව ලේසියෙන් අතහරින්නේ නැහැ.” මෙහෙම කිව්ව නරියා ඉබ්බත් අරගෙන ගිහින් විලට බැහැලා, ඉබ්බා වතුරට දමලා කකුලින් තද කරගෙන හිටියා, පැනල යන්න නොදී. ඔන්න ඔහොම ටික වෙලාවක් ඉඳලා නරියා අහනවා, “ඈ ඉබ්බෝ දැන් පෙඟිලා ඇති නේද?” කියලා.

“අනේ ඔව් නරිහාමි ඇඟේ අනික් හරිය නම් පෙඟිලා. ඒත් ඔහේ පාගන් ඉන්න තැනට තාමත් වතුර අහුවෙලා නැහැ.” කියලා ඉබ්බා උත්තර දුන්නා. නරියා ඒ හරියත් පෙඟෙන්න ටිකක් කකුල බුරුල් කළා විතරයි, මෙන්න බොලේ ඉබ්බා විල මැද්දට පීනා ගියේ නැතැයි හරියට ඉබ්බා දියේ දැම්මා වගේ.

එහෙම ගිහින් නිකම් හිටපන්කෝ. විල මැද ඉඳන් ඔලුව උස්සලා නරියට මහා කෝචොක් හිනාවකුත් දැම්මා. නරියට හරි කේන්තියි; ලැජ්ජයි. ඌ විල මැදට දුවන්න පටන් ගත්තා, ඉබ්බව අල්ල ගන්න. ඒත් වතුරේ ගිලෙන්න යනකොට නැවතුනා.

නරියා දනක් වතුරේ බැහැගෙන වෙච්චි රැවටිල්ලට ලැජ්ජා වෙමින් මොහොතක් හිටියා.

විල මැද්දෙන් බොහොම මිහිරි නාදයක් ඇහෙන්න පටන් ගත්තා. නරියට බඩගින්න අමතක වුනා. ඒ හඬ ඒ තරම්ම මිහිරියි. නරියා තුළ හිටි ගීත කලා විචාරකයා අවදි වුනා. “පුදුම මිහිරි හඬක්. ඇයි මීට ඉස්සර මේ හඬ අහන්න නොලැබුනේ?” නරියා කල්පනා කළා. අන්තිමේ ඒ ගැන මාලුවෙකුගෙන් අහන්න හිතලා තමන්ගේ කකුල ළඟම වැල්ලේ ගිලී නැලවි නැලවි හිටපු වැලිගොව්වෙකුට කතා කරලා අහනවා, “ආ යාලු අර තරම් මිහිරියට ගීත ගයන්නේ කව්ද?”

වැලිගොව්වා නැලවි නැලවීම පිළිතුරු දුන්නා. “ඇයි දන්නේ නැද්ද? ඒ තමයි ගී කියන මාලුවා. මුලු විලේම සත්තු මේ හැන්දෑවට මේ සිංදු අහන්න පුරුදු වෙලයි ඉන්නේ”

හැබෑ තමයි, මුලු විලම නිසොල්මනේ! අඩු ගණනේ ගෙම්බෙක්වත් කෑගහන්නේ නැහැ. සේරොම විලේ ඉන්න සත්තු මාලුවාගේ ගීය අහනවා. නරියත් සීතලේ වෙව්ලමින් ගීය ඉවර වෙන තුරුම වතුරේ බැහැගෙන අහන් හිටියා.

පහුවදාම නරියා කැලෑ පත්තරේට, ගී කියන මාලුවාගේ සුන්දර ගීත ගැන විචාරයක් ලිව්වා. මෙන්න මේ වතාවේ නම් නරියගේ විචාරය පළ දරලා! හැන්දෑවට කැලේ සේරොම වගේ සත්තු ඇවිත් විලට බැහැලා නිසොල්මනේ ගී කියන මාලුවාගේ සිංදු අහන්න පටන්ගෙන. නරියාටත් ඊට පස්සේ කැලෑ පත්තරේ කියවන පාඨකයින් බොහෝ ස්තූති කර තිබුන කර්තෘට ලියුම් තීරයේ, ඒ ගී රස විඳින්නට තමන්ට මග පෙන්නූ ශ්‍රෙෂට විචාරකයා කියලා.

“හැබැයි විලේ වතුරට බැහැලා, සීතලේ වෙව්ලමින්, සිංදු අහන එක තමයි අමාරු” සමහරු ලිව්වා. නරියා ඊට පිළිතුරු ලිව්වා, උසස් සංගීතය රස විඳින්න දුක් මහන්සියෙන් දියුණු කරගත් රුචිකත්වයක් අවශ්‍ය බව පෙන්නා දීලා. ඒ නිසා කැලේ සතුනුත් විලේ වතුරට බැහැලා වෙව්ලමින් දුක් විඳිමින් ගී කියන මාලුවාගේ ගී රස විඳින්න පුරුදු වුනා.

නරියට දැන් පොට පෑදිලා. “මෙච්චර කාලයක් මං විචාර කියලා ලිව්වේ මොනවද? කාටවත් අහු නොවෙන දේවල් හොය හොයා ලියන්න ඕනේ” නරියට හිතුනා.

දවසක් නරියා ගමරාලගේ කුකුළු කොටුව පැත්තේ යනකොට බල්ලා දැක්කා. මොකක් හරි හේතුවකට බල්ලා බොහොම දුකින් උඩුබුරලනවා. ” මොන තරම් අමුතු ගායනයක්ද ඒක” නරියා හිතුවා. “ඉතා දුර්ලභ ගණයේ විරහ ගීයක්” නරියා, කුකුළු කොටුවත් අමතක කරලා බල්ලගේ උඩුබුරලෑම අහන් හිටියා.

පහුවෙනිදා කැලෑ පත්තරේට බල්ලාගේ විරහ ගී ගැන විචාරයක් නරියා ලියලා තිබුනා. මෙන්න බොලේ දැන් කැලේ සත්තු රෑ වෙනකොට කැලේ අද්දරට යනවා බල්ලාගේ සිංදු අහන්න. බල්ලත් ඉතින් හැමදාම රෑට උඩුබුරලනවා. ඒක ටිකක් අහන් ඉන්න අමාරු වුනත්, කැලේ සත්තු අමාරුවෙන් හරි ඒ සිංදු අහන්න පුරුදු වෙමින් හිටියා. හොඳ ගීතයක් රස විඳින්නට නම් අමාරුවෙන් දුක් විඳ ගොඩ නගාගන්නා රුචිකත්වයක් අවශ්‍ය බව දැන් කැලේ සත්තු දන්නවා.

ඔයින් මෙයින් වල්පොල්කිච්චාටත්, පළඟැටියාටත් තිබුණු ඉල්ලුම අඩුවෙන්න පටන් ගත්තා. දැන් කැලේ සත්තුන්ගේ ප්‍රධාන ගායක යුවල ගී කියන මාලුවා සහ බල්ලා.

කැලේ මැදින් ගමනක් යන ඌරෙක් හරි මීමින්නෙක් හරි කාන්සිය නිවා ගන්නට උඩුබුරලන්නටත්, වල්පොල්කිච්චන් සහ ගිරා මලිත්තන් ගී කියන මාලුවාගේ හඬ අනුකරණය කරන්නටත් උත්සාහ කළා.

ඔන්න ඔය විදිහට බල්ලාත් කැලේ සත්තු අතර ‘දිලෙන තරු’ වුනා. ඒ මදිවට ‘බලු සිංදු’ විතරක් නම් මදැයි; දැන් සමහරක් කැලේ සත්තු බල්ලා වගේ කන්පට ගහන්නටත්, කකුලක් උස්සා මුත්‍ර කරන්නටත් පවා පුරුදු වෙමිනුයි හිටියේ. ගායකයෙක්, අනික බල්ලා වගේ ඉහළ පෙලේ ගායකයෙක් වෙන්න පුලුවනි නම් කොච්චර දෙයක්ද?

මේ අතර නරියාගේ ගායකයෙක් වෙන්න තිබුණු පරණ ආසාව ආයෙත් වරක් මතුවෙන්න පටන් ගත්තා. “බල්ලෙකුට ගායකයෙක් වෙන්න පුලුවන් නම් ඇයි නරියෙකුට බැරි?” නරියා හිතුවා.

ඒත් නරියා ඉස්සරවෙලා වගේ හදිසි වුනේ නැහැ. මුලින්ම කැලේ ඉන්න අනික් නරින්ට තාලයට හූ කියන්න කියලා දුන්නා. මේ දවස්වල, නරි රැළ එකතුවෙලා සිංදු කියන්න පුරුදු වෙනවා. ඇහිලා ඇති ඔය සමහර දාට මහ රෑ තිස්සේ එක දිගට නරි හූ කියන සද්දේ.

කොහොමත් තව ටික දවසකින් කැලෑ පත්තරේ නරින්ගේ ගී ගැන නරියෙකුගේ විචාරයක් පලවෙන්න හොඳටම ඉඩ තියෙනවා.

(මේ උපමා කතාව 1989 මැයි මාසයේ ‘විවරණ’ සඟරාවේ පළවුනා.)

හොඳ මිනිහා සහ නරක මිනිහාගේ වේල්ල

fishing

එකෝමත් එක කාලෙක, සමහරවිට අද වගේම එකෝමත් එක කාලෙක, එක මුහුදුබඩ ගම්මානයක් තිබුණා. ඒ ගම්මානය මැදින් පුංචි ගංගාවක් ගලාගෙන ගිහින් මුහුදට වැටුණා. මේ ගඟ දෙපැත්තේ මිනිස්සු බොහොමයක් පදිංචිව හිටියා.

අපේ කතාවේ එන මිනිස්සු දෙන්නා ගෙන් නරක මිනිහා මුහුද ළඟින්ම ගඟ අයිනේ පැලක් අටවා ගෙන මාලු අල්ලා කමින් ජීවත් වුනා.

කතාවේ එන අනික් මනුස්සයා, හොඳ මිනිහා. එයා ජීවත් වුනේ ගඟේ බොහොම ඉහළින් ගඟ අසබඩ ගොවිපොලක. ජීවිකාව ගෙන ගියේ ගොවිතැන් බත් කරලා. එයා කිසිදාක ගඟෙන් මාළු ඇල්ලුවේ නැහැ. හොඳ මිනිහෙක්නේ. එයා ඉතින් ගඟෙන් ප්‍රයෝජනේට ගත්තේ වතුර විතරමයි.

මේ ගඟේත්, මුහුදේත් බොහෝ මාළුවන් හිටියා. තවත් නොයෙකුත් සත්තුත් හිටියා. උන් ජීවත්වෙන්න එක එකා කා ගත්තත් බොහොම සමාදානයෙන් කාලය ගෙනිච්චා.

කාලෙකට මුහුදේත්, තවත් කාලෙකට ගඟේත් ජීවත් වන මාළුවෙකුත් මේ අතර හිටියා. මේ තමයි සැමන් මාළුවා. ඌ ග්‍රීස්ම ඉර්තුවේ බිත්තර දාන්න මුහුදේ ඉඳන් ගඟ දිගේ ඉස්මත්තට පීනාගෙන එනවා. ඇවිත් බිත්තර දාලා ආපහු මුහුදට යනවා. බිත්තර පුපුරලා පැටව් එලියට ආවාම උනුත් මුහුදට පීනාගෙන යනවා. පීනනවට වඩා ගහගෙන යනවා.

දවසක් මේ නරක මනුස්සයට නපුරු නමුත් අපූරු කල්පනාවක් ආවා.

“සැමන් මාළුවා ගඟ ඉස්මත්තට ගිහින් බිත්තර දාලා ආපහු මුහුදට ගියාම, ගඟ හරහා වේල්ලක් බඳින්න ඕනෙ. එතකොට බිත්තර පුපුරලා පහළට එන පැටව් ලොකු වෙන්න ඇරලා ගඟ ඉස්මත්තේදීම අල්ලන් කතෑකි. එතකොට මාළු අල්ලන්න මූදු යන්න ඕනෑ වෙන්නෙත් නැහැ. අනික වැඩිය ඇල්ලුවොත් ටින් කරලා හරි විකුණන්න බැරියැ.”

මෙහෙම හිතපු නරක මිනිහා ග්‍රීස්ම ඉර්තුවේ සැමන් මාළුවා ගඟ ඉස්මත්තේ බිත්තර දාලා යනකම් ඉඳලා ගඟ හරහා වේල්ලක් බැන්දා. ඉතින් බිත්තර පුපුරලා ගහගෙන ආපු සැමන් පැටව් වේල්ල ළඟ හිර වුනා. නරක මිනිහ වේල්ල උඩට වෙලා නිකට අත ගගා හිනා වුනා.

සැමන් මාළු අම්මා මුහුදට වෙලා බලා හිටියා. කොතෙකුත් බලන් හිටියද? ඒත් මෙදා පැටව් මුහුදට එන පාටක් නැහැ. ඈ පැටව් හොයාගෙන ගඟ ඉස්මත්තට පීනන්න පටන් ගත්තා. ඒත් එයාට යන්න පුළුවන් වුනේ වේල්ල ගාවට විතරයි. එතකොට දැන ගත්තා වෙච්චි සංගදිය. දැන් මේ අම්මට හරිම දුකයි, තමන්ගේ පැටවුන් ගැන. එයා කෙලින්ම ගියේ මුහුදේ ඒ හරියේ බලවතා, බලයා හම්බවෙන්න. ගිහින් කිව්වා වෙච්චි සිද්ධිය. ඒ සැරේ බලයටත් හරිම දුකයි. බලයා මේක රා ගොඩුවට කිව්වා.

රා ගොඩුවා, කුම්බලාවට කිව්වා. කුම්බලාවා, හුරුල්ලට කිව්වා. හුරුල්ලා, සාලයාට කිව්වා. සාලයා, හාල්මැස්සට කිව්වා. හාල්මැස්සා, ඉස්සට කිව්වා. එක වංශේ සත්තු නිසා ඉස්සා ඒක කකුළුවාට කිව්වා. කකුලුවා, කැස්බෑවට කිව්වා. ගොඩබිමේ ඉන්න ඉබ්බා, කැස්බෑවගේ ළඟ නෑයෙක් නිසා එයා ඒ පණිවිඩේ ඉබ්බට කිව්වා. ඉතින් ඉබ්බත් ගොඩ බිම දිගේ හනි හනිකට දුවලා වේල්ලත් පහුකර ගෙන හොඳ මිනිහාගේ ගොවිපොළට ගියා.

ගොවිපොළ දැක්කාම ඉබ්බට හරිම පුදුමයි. ඉස්සර වගේ නොවෙයි,දැන් බොහොම සරුයි. ගස් පීදිලා, ගෙඩි බරට බරේ. හේතුව මොකද්ද කියලා බැලින්නම්, ගඟ පහළින් වේල්ල බැන්දට පස්සේ හොඳ මිනිහාගේ ගොවිපොළට වතුරින් අඩුවක් නැහැ. ඒ නිසා එයා හිටියේ බොහොම සතුටින්.

ඉතින් ඉබ්බත් ගොවිපොළට කිට්ටු වෙලා වැට අයිනේ හිටපු එළුවෙකුට මේ පණිවුඩේ දුන්නා. එළුවත් දුවලා දුවලා ගිහින් පණිවුඩය එළදෙනගේ කනේ තිබ්බා. ඉතින් එළදෙනට මේ කතාව අහලා හරිම දුකයි. ඇයි ඉතින් එයත් දරු දුක දන්නා කාගෙ කාගෙත් කිරි අම්මා නොවැ. එයා හොඳ මිනිහාගේ ළඟම මිත්‍රයා, බල්ලා හම්බවෙලා, මේ පණිවුඩයකිව්වා. බල්ලා පොරොන්දු වුනා හොඳ මිනිහට පණිවිඩේ දෙන්න.

බල්ලා ගෙනාපු පණිවිඩේ අහලා හොඳ මිනිහා බොහොම කණගාටු වුනා. “ මං කොහොමද නරක මිනිහට මේක කියන්නේ? එතකොට ඒ මිනිහා බැරිවෙලාවත් වේල්ල ගලවලා දැම්මොත්…මගේ ගොවිපොළ ආයෙත් පාළුවෙලා යාවි” හොඳ මිනිහාගේ මුහුණ දිගේ කඳුළු ගලාගෙන ගියා. එයා ඒ කඳුළු බිංදුවක් අරන් බල්ලගේ අතේ තියලා මෙහෙම කියනවා.

“අනේ! බලු යාළුවේ, මට නම් හරිම දුකයි. මං නෑනේ ඔය නරක මිනිහත් එක්ක කිසිම ගනුදෙනුවක්. අනික මස් මාළු කන උන් එක්ක එහෙම ආස්සරේ කරන්න පුළුවන්ද? එක අතකට මට වඩා කිට්ටුවෙන් නරක මනුස්සයව ආස්සරේ කරන්නේ මාළුන්ම නොවැ. ඒ නිසා උන්ට කියාපන් ඒ මනුස්සයත් එක්ක කතා කරල බලන්න කියලා. මෙන්න මේ කඳුළු බිංදුව උන්ට දීලා මං බොහොම දුක් වෙන බවත් කියාපන්”

ඉතින් බල්ලා වෙන මොනවා කරන්නද? ඌ මේ කඳුළු බිංදුවත් එක්ක පණිවුඩේ එළදෙනට දුන්නා. ඉතින් පණිවුඩෙත් කඳුළු බිංදුවත් එක්ක අතින් අතට ගිහින් අන්තිමේ බලයා අතටම ආවා. බලයා බොහොම දුකින් කඳුළු බිංදුවත් එක්ක පනිවුඩේ සැමන් අම්මට දුන්නා.කඳුලු බිංදුව අතට ගත්තු සැමන් අම්මට දුක වාවගන්න බැරි වුනා. ඒ එක්කම පපුව පැළිලා මළා, දරු දුක දරා ගන්න බැරිව.

සේරොම මාළුන්ටත් හරිම දුකයි. ඉතින් අපිත් ඒ දුක බෙදාගෙන කතාව ඉවර කරමුද?

එතකොට අර හිරවෙලා ඉන්න සැමන් මාළු පැටව්?

අපි තව ටිකක් කල්පනා කරලා බලමු. සමහරවිට හොඳ මිනිස්සුන්ට කරන්න බැරි වුනත් අපට මේක විසඳන්න පුළුවන් වේවි.

 (මේ කතාවේ ඉතිහාස කතාවකුත් තියෙනවා. මේ කතාව තමයි මම “විවරණ” සඟරාවට මුලින්ම ලිව්ව උපමා කතාව. ඉන් පස්සේ සංස්කාරක වින්සන්ට් කුරුඹාපිටිය සහෝදරයා මට ලියුමක් එවනවා, හැම මාසෙකම ඒ වගේ උපමා කතාවක් එවන්න බැරිද කියලා. එදා ඉඳන් මට දිගටම උපමා කතා ලියන්න සිද්ධ වුනා.
මේක පළ වුනේ 1988 නොවැම්බර් මාසේ විවරණ සඟරාවේ වුනත් මේ කතාවේ ඉතිහාසය පටන් ගන්නේ 1976 විතර මම ඉස්කෝලේ උසස් පෙල පන්තියේ ඉන්න කාලේ. ඒ කාලේ තමයි මේක මුලින්ම ලිව්වේ. ඊට පස්සේ ඒ කතාව නාට්‍ය පිටපතක් කළා සිංදු එහෙමත් එක්ක. මේක දුටුව මගේ පොඩි අක්කා ඒ පිටපතින් එයාගේ ඉස්කෝලේ නාට්‍ය තරඟයට නාට්‍යයක් නිෂ්පාදනය කළා. නාට්‍යයේ සිංදු බොහොමයක් තිබුනු නිසා ඒවා සරසවි කලායතනයේ සුගතදාස මාස්ටර් සහ මගේ මාමා දේවානන්ද වෛද්‍යසේකරට දීලා ගී තනු එහෙමත් හදාගත්තා. කොහොම කොහොමෙන් හරි මේ නාට්‍යය වෙනුවෙන් හොඳම පෙළ රචනය, නිෂ්පාදනය සහ හොඳම නාට්‍යයට දෙන සම්මානත් අක්කට හමුවුනා කියමුකෝ. මට හම්බ වුනේ ඒක ප්‍රසිද්ධ වේදිකාවට ගේන දවසේ ශාලාව මැද හරියේ ඉඳන් බලන්න ටිකට් එකක් විතරයි.
හැබැයි ඉන් පස්සේ නම් පොඩි චාන්ස් එකක් ආවා. ඒත් වස කම්මැලියෙක් වෙච්චි මට ඒක ගන්න බැරිවුනා. ඒ කාලේ මහනුවර වැව රවුමේ තිබුනා ‘කුමුදු කලායතනය’ කියලා නැටුම් පන්තියක්. මේ නැටුම් පන්තිය කළේ සම්මානනීය ලමා මුද්‍රා නාට්‍ය කිහිපයක් කරපු කලාගුරු පී.ඩී රත්නපාල. ඔහු තමයි මහාචාර්ය සරත්චන්ද්‍රගේ නාඩගම්වල රංග වින්‍යාසයන් නිර්මාණය කළෙත්. මෙයාගේ ගෝලයින් කිහිප දෙනෙක් අක්කගේ නාට්‍යයේ රඟපෑවා. ඒ නිසා ඔහුත් ඒ නාට්‍යය ප්‍රසිද්ධියේ රඟ දක්වපු දා පැමිණ හිටියා. ඊට පස්සේ සතියේ රත්නපාල මහත්තයා අපේ ගෙදර ඇවිත් නාට්‍යය ගැන මගේ එක්ක පැයක් විතර කතා කරමින් හිටියා. ඔහු කිව්වේ මේක තවත් ටිකක් විස්තාරණය කරලා අපූරුවට ගීතමය මුද්‍රා නාට්‍යයක් කළ හැකි බවට. මගෙන් ඇහැව්වා පුළුවන් නම් පිටපත තව ටිකක් විස්තාරණය කරලා ලියමුද කියලා. ඒත් ඒක කෙතරම් හොඳ අවස්ථාවක්ද කියන එක කම්මැලි මට ඒ කාලේ තේරුණේ නැති නිසා ඒක ලියැවුනේ නැහැ.)